TP. HCM: Hướng đến phát triển hạ tầng xanh cho giao thông tương lai

Ở bối cảnh Việt Nam ngày càng đẩy mạnh cam kết phát triển bền vững, giảm phát thải carbon, TP. HCM – đầu tàu kinh tế đất nước đang tìm kiếm giải pháp chuyển đổi giao thông đô thị toàn diện. Trong đó, hệ thống trạm sạc điện sử dụng năng lượng tái tạo được các chuyên gia đánh giá là hạ tầng thiết yếu.

Báo cáo tại Hội thảo, ghi nhận TP. HCM hiện có gần 9,2 triệu phương tiện giao thông. Khí thải từ hoạt động này chiếm khoảng 40% tổng lượng phát thải toàn thành phố, gây áp lực lên môi trường sống, nguy cơ đẩy hệ thống hạ tầng đô thị vào tình trạng quá tải. Trước thực trạng trên, việc phát triển xe điện, đặc biệt xe máy, ô tô điện là xu hướng tất yếu. Song song đó, xây dựng hệ thống trạm sạc rộng khắp, hiệu quả, thân thiện môi trường cũng trở thành nhu cầu buộc nếu muốn hiện thực hóa chiến lược giao thông xanh. Đáng chú ý, đề án chuyển đổi xe 2 bánh cho khoảng 400.000 tài xế công nghệ mở ra thị trường đầu tư vào lĩnh vực trạm sạc, đặc biệt với mô hình đổi pin nhanh, gọn, tiện dụng.

Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế và mô hình tiềm năng phát triển trạm sạc năng lượng mặt trời tại TP. HCM”

Tuy nhiên, phát triển hệ thống trạm sạc, đặc biệt những trạm tích hợp năng lượng mặt trời, không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Tham gia trình bày tại Hội thảo, ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Ứng dụng Kinh tế TP. HCM (CIT) đã chỉ ra một số rào cản đáng kể mà TP. HCM cần vượt qua. Thách thức lớn nhất là đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển nguồn năng lượng tái tạo, an toàn vận hành lưới điện. Việc tích hợp nguồn năng lượng biến thiên như năng lượng mặt trời vào hạ tầng sạc đòi hỏi có giải pháp kỹ thuật phù hợp, tránh gây mất ổn định lưới điện quốc gia.

Bên cạnh vấn đề kỹ thuật, TP. HCM đang đối mặt nhiều thách thức khác liên quan đến vấn đề thiếu đồng bộ ở khung pháp lý, tiêu chuẩn. Trong khi phân khúc sạc nhanh với ô tô đòi hỏi công nghệ cao, chi phí lớn, thị trường xe máy điện – vốn phổ biến hơn ở Việt Nam, lại cần giải pháp tiện lợi, tiết kiệm không gian, nhanh chóng hơn, chẳng hạn mô hình đổi pin. Tuy nhiên, mô hình này chỉ có thể phát triển quy mô lớn, nếu có bộ tiêu chuẩn quốc gia về pin, cổng kết nối. Trường hợp không thể đáp tiêu chí, CIT quan ngại, thị trường nguy cơ bị phân mảnh theo từng nhà sản xuất, làm giảm hiệu quả đầu tư, tiện ích người dùng.

Ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Ứng dụng Kinh tế TP. HCM (CIT) đại diện Viện Nghiên cứu và phát triển Thành phố trình bày tại Hội thảo

Từ việc phân tích mô hình tiên tiến từ nhiều nước trên thế giới như Trung Quốc, Bắc Âu, Hoa Kỳ, Ấn Độ hay Úc, CIT đã xây dựng một hệ khung gồm 05 mô hình trạm sạc khả năng ứng dụng cao tại TP.HCM, tùy điều kiện cụ thể. Cụ thể:

(1) Mô hình sạc nối lưới kết hợp điện mặt trời phù hợp phần lớn khu vực có sẵn hạ tầng: Bãi đỗ xe trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng. (2) Mô hình tích hợp pin lưu trữ thích hợp khu vực có nhu cầu cao, cần sạc nhanh và ổn định như các khu công nghiệp hay trạm dừng trên cao tốc. (3) Mô hình đổi pin phù hợp nhất thị trường xe máy điện tại thành phố, giải quyết bài toán không có chỗ sạc tại nhà, giảm thời gian chờ. (4) Riêng mô hình độc lập hoàn toàn với lưới điện – vốn sử dụng 100% năng lượng mặt trời, là lựa chọn lý tưởng cho khu vực xa trung tâm như Cần Giờ. (5) Đặc biệt, mô hình “Vehicle-to-Grid” (V2G) – nơi mỗi xe điện có thể xả ngược điện trở lại lưới, tuy vẫn còn xa vời, nhưng hứa hẹn sẽ tạo ra hệ sinh thái năng lượng phân tán, hình thành nên những “nhà máy điện ảo” từ đội xe đang lưu thông trong thành phố.