Nữ nghệ nhân Hà Nội đưa làng nghề lên không gian số

Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương (phía bên trái) cùng các nữ nghệ nhân trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm

Ngày 17/10, Hội LHPN thành phố Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cùng Đảng ủy, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Chuyên Mỹ tổ chức Diễn đàn “Nữ nghệ nhân làng nghề với phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô”.

Tại diễn đàn, Nghệ nhân Ưu tú Vũ Như Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH Gốm sứ Vạn An Lộc (xã Bát Tràng), cho rằng người làm nghề cần chủ động đổi mới tư duy, thích ứng với nhu cầu thị trường, song vẫn phải giữ kỹ thuật và giá trị văn hóa cốt lõi.

Theo bà, thói quen mua sắm thay đổi khiến cơ sở không thể chỉ đợi khách đến tận làng. Nghệ nhân và thợ giỏi cần nâng kỹ năng truyền thông, tiếp thị, kể câu chuyện sản phẩm và mở thêm kênh bán hàng trên nền tảng số.

Ngoài sức ép từ hàng nhập ngoại, gốm Bát Tràng còn đối mặt với tình trạng đất làm gốm khan hiếm, trong khi giá trị ngày công của thợ chưa cao. Dù vậy, bà Quỳnh nhấn mạnh việc giữ bản sắc và tình yêu với di sản là nền tảng để thương hiệu gốm Bát Tràng tiếp tục giữ vị thế.

Phiên thảo luận về giải pháp phát huy vai trò, tiềm năng của nữ nghệ nhân làng nghề trong phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Cũng hướng tới mở rộng thị trường, Nghệ nhân Tạ Thu Hương, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương (làng nghề nón Chuông, xã Thanh Oai), cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hướng đi cần thiết để bảo tồn, phát triển thương hiệu nón lá truyền thống.

Nón của hợp tác xã được làm thủ công qua 7 công đoạn, đạt OCOP 4 sao. Theo bà, ngoài giữ chất lượng và kỹ thuật xưa, làng nghề cần quảng bá mạnh trên TikTok, Zalo, Facebook, Instagram để tiếp cận cả khách quốc tế.

Bà Hương còn đề xuất phát triển du lịch cộng đồng, cho khách tham quan và trải nghiệm làm nghề. Để làm được, nghệ nhân kiến nghị cơ quan quản lý hỗ trợ nâng cấp hạ tầng giao thông, tăng quảng bá và thúc đẩy bán hàng trên nền tảng số, qua đó mở rộng thị trường và tăng thu nhập cho người dân.

Bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội, cho biết Hà Nội có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống đã được thành phố công nhận. Hơn 350 nghệ nhân đang góp phần gìn giữ, phát huy tinh hoa nghề truyền thống, phụ nữ chiếm khoảng 30%.

Theo bà, phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn kỹ thuật thủ công, truyền nghề cho lớp trẻ, tạo việc làm và duy trì sinh kế cộng đồng. Khi Hà Nội đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu Thành phố sáng tạo, nữ nghệ nhân có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ thiết kế, quảng bá thương mại đến du lịch trải nghiệm.

Tuy nhiên, các thách thức về cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, tiếp cận công nghệ số, kênh phân phối hiện đại và truyền nghề cho thế hệ trẻ vẫn đòi hỏi sự đồng hành của các cấp, ngành.

Ông Vũ Văn Hữu, Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ, cho biết cả 16 thôn trên địa bàn đều có nghề truyền thống. Làng nghề Khảm trai - Sơn mài Chuyên Mỹ vừa được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới.

Theo ông, đó vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc bảo tồn, phát huy và nâng tầm nghề thủ công. Địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ, tôn vinh nghệ nhân, nâng cao kỹ năng số, khuyến khích đào tạo, truyền nghề cho thế hệ trẻ để các làng nghề phát triển bền vững.

Nữ nghệ nhân cùng các đại biểu giới thiệu những sản phẩm hoa thủ công, sáng tạo từ nghề truyền thống

Từ các ý kiến tại diễn đàn, bài toán của làng nghề hôm nay không chỉ là giữ kỹ thuật thủ công mà còn là đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng, tăng giá trị và thích ứng cách kinh doanh mới.

Kinh nghiệm của các nữ nghệ nhân cũng gợi nhiều bài học cho phụ nữ khởi nghiệp: giữ giá trị cốt lõi của sản phẩm nhưng đổi mới tư duy kinh doanh; chủ động nắm nhu cầu thị trường, nâng kỹ năng truyền thông, tiếp thị và tận dụng nền tảng số để mở rộng khách hàng. Gắn sản phẩm với câu chuyện văn hóa, phát triển du lịch trải nghiệm và phát huy nét riêng cũng là cách tăng sức cạnh tranh, tạo cơ hội sản xuất, kinh doanh bền vững.

Diễn đàn vì thế không chỉ là nơi chia sẻ giải pháp bảo tồn nghề truyền thống mà còn góp phần lan tỏa kinh nghiệm, khơi ý tưởng và tiếp thêm động lực cho phụ nữ khởi nghiệp. Việc lắng nghe phụ nữ cũng không dừng ở ghi nhận tâm tư, nguyện vọng, mà cần tôn trọng tri thức, kinh nghiệm, sáng kiến và tạo điều kiện để nữ nghệ nhân tham gia quyết định những vấn đề liên quan đến nghề nghiệp, sinh kế và tương lai của chính mình.

Những sáng kiến ấy cần được chuyển thành giải pháp hỗ trợ thiết thực để phụ nữ phát huy sáng tạo, chủ động phát triển kinh tế và đóng góp cho Thủ đô.

Trong khuôn khổ chương trình, Hội LHPN thành phố Hà Nội biểu dương 10 nữ nghệ nhân tiêu biểu làng nghề năm 2026, ghi nhận đóng góp trong gìn giữ, bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, đổi mới sản phẩm, truyền dạy nghề và tạo việc làm.

Danh sách gồm: Nguyễn Vân Anh (gốm sứ, xã Bát Tràng); Dương Thị Thu Hồng (chế tác gỗ mỹ nghệ, xã Thư Lâm); Lê Thị Lan Hương (làm quạt); Tạ Thu Hương (làm nón lá); Trần Thị Ngọc Lan và Hoàng Thị Phương (dệt lụa Vạn Phúc); Nguyễn Thị Thủy (thiết kế, chế tác đồ thời trang, đan móc túi ví); Nguyễn Thị Hương Thủy (làm hoa, sáng tác tranh hoa đất); Sầm Thị Tình (thêu tay, dệt vải thổ cẩm); Nguyễn Thị Vui (sơn khảm trai, sơn mài).

Các nghệ nhân được nhận Bằng khen của UBND thành phố, biểu trưng và Giấy chứng nhận tôn vinh của Hội LHPN thành phố. Chương trình còn có không gian trưng bày, giới thiệu và trình diễn nghề, sản phẩm của các nữ nghệ nhân.

Từ gốm sứ, gỗ mỹ nghệ, quạt truyền thống, nón lá, lụa đến đồ thủ công, thổ cẩm và sơn mài, các nữ nghệ nhân đang góp phần giữ sức sống cho nghề xưa. Việc phát huy sáng tạo, hỗ trợ tiếp cận thị trường và nâng giá trị sản phẩm được kỳ vọng sẽ biến những giá trị văn hóa này thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.