Hành trình 5 sao của miến dong Tài Hoan

Năm 2019, chỉ một năm sau khi Hợp tác xã (HTX) Tài Hoan ra đời tại thôn Chè Cọ, xã Côn Minh, sản phẩm miến dong của HTX được công nhận OCOP 4 sao. Đến năm 2021, sản phẩm tiếp tục đạt chuẩn OCOP 5 sao quốc gia, trở thành sản phẩm OCOP 5 sao duy nhất của tỉnh Bắc Kạn tại thời điểm đó.

Bà Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc HTX Tài Hoan, giới thiệu sản phẩm miến dong cao cấp của HTX.

Theo bà Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc HTX, kết quả này có được nhờ đơn vị chủ động tham gia Chương trình OCOP ngay từ đầu. Để đi từ 3 sao lên 4 sao rồi 5 sao, HTX phải liên tục cải tiến cách làm, nâng cao chất lượng. Hàng loạt tiêu chí được hoàn thiện dần: quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bao bì nhãn mác, môi trường sản xuất, cho đến kỹ năng xúc tiến thương mại và bán hàng.

Hiện nay, miến dong Tài Hoan được đóng gói với nhãn mác đầy đủ thông tin theo quy định, đã kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, không chứa phụ gia và chất bảo quản. Đây là điều kiện để sản phẩm vào được trung tâm thương mại, chuỗi cung ứng nông sản, sàn thương mại điện tử và các kênh bán hàng trên mạng xã hội.

Nguyên liệu làm nên miến Tài Hoan là dong riềng đỏ, giống cây đặc hữu của Bắc Kạn, thường được trồng trên sườn đồi, soi bãi. HTX hiện liên kết với khoảng 700 – 800 hộ trồng dong riềng ở Na Rì và một số huyện lân cận, ký cam kết bao tiêu sản phẩm với người dân và chính quyền các xã.

Các hộ liên kết được tập huấn, chuyển giao kỹ thuật từ trồng theo hướng hữu cơ, chăm sóc đến thu hoạch đúng quy trình. Nhờ đó, củ dong không chỉ cho năng suất cao hơn mà còn tăng hàm lượng tinh bột, bảo đảm chất lượng đầu vào cho chế biến.

Những phên miến dong được phơi trên giàn tre giữa thung lũng vùng núi Na Rì.

Ở khâu sản xuất, HTX đầu tư dây chuyền khép kín gồm máy nghiền củ, tách bột, tráng, cắt và đóng gói. Theo bà Hoan, toàn bộ công đoạn đều được cơ giới hóa để sản phẩm đồng đều về chất lượng, mẫu mã, đủ tiêu chuẩn tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Vào cao điểm, xưởng của HTX có 35 – 40 lao động, công suất đạt tới 2 tấn/ngày; hàng thường bán chạy nhất vào dịp cuối năm.

HTX đang xây thêm một nhà xưởng rộng 4.000 m² chuyên sản xuất miến rút bằng hệ thống tự động hóa. Khi đi vào hoạt động, tổng công suất dự kiến nâng lên khoảng 2,5 tấn/ngày.

Thông qua các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước do tỉnh Bắc Kạn tổ chức, miến dong Tài Hoan được nhiều người tiêu dùng biết đến, thu hút doanh nghiệp nước ngoài tìm hiểu nhập khẩu.

Sau nhiều lần lấy mẫu kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất độc hại tại Viện Hóa học (Cộng hòa Séc), sản phẩm được chấp nhận xuất khẩu vào Séc, mở cánh cửa sang thị trường EU. Năm 2020, container miến dong đầu tiên của HTX lên đường.

Miến dong Tài Hoan với bộ bao bì quà tặng mang nhãn OCOP 5 sao.

“Để có đơn hàng này là hơn một năm nỗ lực, gửi mẫu kiểm nghiệm nhiều lần, hoàn thiện bao bì và thủ tục xuất nhập khẩu”, bà Hoan cho biết. Đến nay, sản phẩm của HTX đã có mặt tại Séc, Australia và Mỹ; HTX đang đàm phán đưa một số dòng sản phẩm sang Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong nước, miến Tài Hoan được phân phối qua hệ thống siêu thị Co.opmart, các cửa hàng đặc sản và đại lý tại nhiều địa phương.

Gia đình bà Hoan làm miến dong từ năm 1965, khi sợi miến còn là thức ăn lót dạ những năm khó khăn. Năm 1991, sau khi lập gia đình, vợ chồng bà trồng khoảng 1 ha dong riềng trên sườn đồi Côn Minh để chủ động nguyên liệu, ban đầu chủ yếu làm bột bán cho các cơ sở trong vùng. Ba, bốn năm sau, có chút vốn, gia đình mới sắm dụng cụ tráng miến thủ công, mỗi ngày làm được 30 – 50 kg.

Để có đầu ra, bà Hoan một mình chạy xe máy đi chào hàng, từ thị xã Bắc Kạn sang Cao Bằng, Lạng Sơn, gửi miến cho đại lý dùng thử. Nhờ chất lượng, đơn hàng dần tăng. Năm 2007, vợ chồng bà vay thêm vốn ngân hàng đầu tư dây chuyền, nâng sản lượng lên tới 500 kg/ngày vào cao điểm.

Năm 2018, với sự ủng hộ của cán bộ nông nghiệp huyện, HTX Tài Hoan được thành lập với 14 thành viên nhằm chuyên nghiệp hóa sản xuất, nâng tầm sản phẩm. Đến nay, HTX có 16 thành viên, tạo việc làm ổn định cho hơn 40 lao động với thu nhập 6 – 7 triệu đồng/tháng, góp phần cải thiện đời sống đồng bào vùng núi Na Rì.