Chương trình OCOP thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế nông thôn
13:48 | 11/03/2022
OVN - Sau gần 3 năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP đã khơi dậy được tiềm năng, thế mạnh của các địa phương về sản phẩm đặc sản, ngành nghề nông thôn gắn với lợi thế về điều kiện sản xuất, vùng nguyên liệu và văn hóa truyền thống để gia tăng.
Cả nước có 1.271 chủ thể tham gia Chương trình sản phẩm OCOP
Theo đánh giá của Bộ NN-PTNT - cơ quan thường trực Chương trình, ngay sau khi Chương trình OCOP được phê duyệt trên phạm vi cả nước, Bộ đã tham mưu để Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai Chu trình OCOP gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cấp, xây dựng biểu trưng OCOP Việt Nam và áp dụng thống nhất trên cả nước.
Việt Nam phát triển sản phẩm OCOP ở cả 3 vùng đất nước (Ảnh minh họa)
Từ chương trình sản phẩm OCOP, nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã được các địa phương triển khai hiệu quả như: Hội chợ sản phẩm OCOP thường niên của tỉnh Quảng Ninh; Chuỗi sự kiện kết nối sản phẩm các vùng miền của thành phố Hà Nội; Nhịp cầu xúc tiến thương mại và đầu tư gắn với Chương trình sản phẩm OCOP của tỉnh Đồng Tháp;... góp phần tạo sức lan tỏa, nâng cao hình ảnh sản phẩm và thương hiệu OCOP Việt Nam trên thị trường.
Xác định để chương trình thành công, tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm là cốt lõi, đến nay cả nước đã phát triển được 24 tổ chức tư vấn sản phẩm OCOP, ký kết chương trình phối hợp với 10 cơ quan, tổ chức Trung ương, tổ chức các chương trình, cuộc thi khởi nghiệp sáng tạo cho sinh viên, thanh niên và phụ nữ, hình thành nhiều mô hình khởi nghiệp sản phẩm OCOP hiệu quả ở các địa phương; Thống nhất chủ trương với các tỉnh về định hướng xây dựng 3 Trung tâm thiết kế sáng tạo phát triển sản phẩm OCOP ở 03 vùng để thúc đẩy các hoạt động đổi mới, thiết kế sáng tạo phát triển sản phẩm ở các địa phương.
Bộ NN- PTNT đã phối hợp với các đơn vị thúc đẩy mạng lưới kết nối quốc tế về sản phẩm OCOP (iOCOP), đề xuất sáng kiến“Phát triển sản phẩm ngành nghề nông thôn theo mô hình mỗi xã/làng một sản phẩm trong khối ASEAN” và được Hội nghị cấp cao ASEAN 2020 chấp thuận đưa vào thực hiện từ năm 2021.
Kinh tế - xã hội nông thôn phát triển nhờ sản phẩm OCOP
Qua gần 3 năm thực hiện, Chương trình đã khơi dậy được tiềm năng, thế mạnh của các địa phương về sản phẩm đặc sản, ngành nghề nông thôn gắn với lợi thế về điều kiện sản xuất, vùng nguyên liệu và văn hóa truyền thống để gia tăng giá trị sản phẩm OCOP, như: các làng nghề truyền thống ở Đồng bằng sông Hồng; trái cây và dược liệu ở Miền núi phía Bắc, cà phê và hồ tiêu ở Tây Nguyên, lúa gạo và thuỷ sản ở Đồng bằng sông Cửu Long...
Hơn 145 sản phẩm OCOP khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu địa phương, gắn với chỉ dẫn địa lý, như: Trà hoa vàng Ba Chẽ của tỉnh Quảng Ninh; quế của tỉnh Yên Bái; chè Shan Tuyết Hoàng Su Phì của tỉnh Hà Giang; chè Tân Cương của tỉnh Thái Nguyên; cà phê của tỉnh Sơn La, lúa gạo ở tỉnh Sóc Trăng và tỉnh An Giang…
Từng bước chuyển đổi sản xuất quy mô nhỏ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị khép kín, đặc biệt là gắn với vai trò của các HTX, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chương trình đã hình thành được 393 chuỗi giá trị OCOP hoạt động hiệu quả với vai trò tích cực của HTX và doanh nghiệp.
Mô hình trồng trà hoa vàng - sản phẩm OCOP danh tiếng của Quảng Ninh (Ảnh minh họa)
Bước đầu, Chương trình sản phẩm OCOP đã góp phần tạo việc làm cho lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt là phát huy vai trò của phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Điển hình như, các chủ thể OCOP của tỉnh Quảng Ninh đã tạo việc làm cho trên 3.800 lao động trực tiếp; các chủ thể OCOP của tỉnh Hà Tĩnh tạo việc làm và thu nhập ổn định cho 2.196 lao động... Tỷ lệ chủ thể OCOP là nữ chiếm 39%, cao hơn tỷ lệ nữ giữ vai trò điều hành các doanh nghiệp của Việt Nam (25%), đặc biệt là ở khu vực miền núi như: Bắc Trung Bộ với 50,6%, Tây Nguyên là 45,2% và MN phía Bắc là 43,4%.
Đến nay, các sản phẩm OCOP đáp ứng những tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm; có mẫu mã, bao bì đa dạng và thân thiện với môi trường, phù hợp yêu cầu của thị trường. Một số doanh nghiệp, tập đoàn siêu thị lớn đã đặt hàng, ưu tiên các sản phẩm OCOP để đưa vào hệ thống phân phối, hiện đang được tiêu thụ ổn định. Đặc biệt, nhiều sản phẩm OCOP được đổi mới, sáng tạo để nâng cao chất lượng, đã tiếp cận thị trường xuất khẩu (như miến dong Tài Hoan của tỉnh Bắc Kạn, cà phê Bích Thao của tỉnh Sơn La, đường thốt nốt Palmania của tỉnh An Giang…), hướng đến làm quà tặng sang trọng và có giá trị cao.
Theo Văn phòng Ðiều phối NTM Trung ương, trên cơ sở kinh nghiệm triển khai Chương trình giai đoạn 2018-2020, trong giai đoạn 2021-2025, Nhà nước cần xây dựng khung Chương trình phù hợp với tiềm năng và lợi thế của các địa phương, huy động sự tham gia của các chủ thể kinh tế, các cấp, các ngành trong triển khai Chương trình.
Đồng thời, tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu cho sản phẩm OCOP cần phải gắn với các chương trình hội chợ sản phẩm OCOP thường niên cấp quốc gia, cấp vùng và địa phương; các Trung tâm thiết kế sáng tạo phát triển sản phẩm OCOP gắn với chương trình khởi nghiệp, thu hút sự tham gia của các chủ thể.
Các địa phương cần tập trung đánh giá tiềm năng, thế mạnh của địa phương, đặc biệt là tiềm năng về nguyên liệu địa phương, ngành nghề nông thôn, du lịch cộng đồng để có chính sách, giải pháp phù hợp để phát triển sản phẩm OCOP. Các Bộ, ngành Trung ương đẩy mạnh hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại, hướng dẫn các địa phương, chủ thể áp dụng các quy định liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm và sở hữu trí tuệ...Đẩy mạnh hơn nữa hoạt động hợp tác quốc tế trong triển khai Chương trình, tiếp tục tham mưu hoàn thiện và mở rộng mạng lưới sản phẩm OCOP khu vực và quốc tế, tăng cường trao đổi kinh nghiệm, tập huấn, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP.
Bài, ảnh: Hà Trang (TH)
Tin mới hơn
OVN - Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, sản phẩm OCOP không chỉ cần đạt chất lượng mà còn phải được truyền thông đúng cách để tạo dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị. Truyền thông vì thế trở thành một trong những yếu tố quyết định sự thành công của chương trình OCOP tại Việt Nam.
OVN - Trong bối cảnh kinh tế số đang định hình lại cách thức sản xuất, phân phối và tiêu dùng toàn cầu, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của Việt Nam đứng trước một ngã rẽ quan trọng: tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, hay tận dụng chuyển đổi số để bước vào chuỗi giá trị mới? Thực tế cho thấy, chỉ khi gắn với thương mại điện tử và hệ sinh thái số, OCOP mới có thể vượt qua giới hạn địa lý và phát huy hết tiềm năng.
Có một thời, trên vùng núi Sơn La, cây ngô gần như là lựa chọn duy nhất của người dân. Hết mùa gieo hạt lại đến mùa thu hoạch, vòng quay sản xuất lặp đi lặp lại cùng nỗi lo được mùa mất giá, mất mùa mất cả công sức. Những mảnh nương dốc vẫn cho hạt ngô vàng, nhưng khó mang lại cuộc sống khá giả cho người nông dân.
Hơn một thập kỷ tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã làm thay đổi căn bản bức tranh ấy. Từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, Sơn La từng bước chuyển sang phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với thị trường, chế biến và xuất khẩu. Những vùng cây ăn quả, cà phê, chè, mía… tập trung ngày càng mở rộng; những nhà máy chế biến hiện đại mọc lên giữa vùng nguyên liệu; những lô hàng nông sản mang thương hiệu Sơn La vươn tới nhiều quốc gia trên thế giới.
Nông nghiệp không chỉ là sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân, mà đang thực sự trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế tỉnh.
Ngày trước, để bán được một thùng mận hay vài cân đặc sản, người dân vùng cao Sơn La phải ngóng thương lái vượt đèo tìm đến. Còn hôm nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, những trái ngọt từ vườn cây, những sản vật bản địa đã có thể xuất hiện trước hàng nghìn khách hàng trên khắp cả nước.
Từ những phiên livestream giữa vườn mận đến những giao dịch chỉ diễn ra trong vài giây bằng mã QR, kinh tế số đang mở ra một không gian phát triển mới giữa đại ngàn Tây Bắc.
OVN - Không còn là những mùa vụ phụ thuộc hoàn toàn vào nắng mưa, nông nghiệp Sơn La đang vận hành bằng nhà màng, dây chuyền chế biến và các quy trình kỹ thuật chuẩn hóa. Hành trình chuyển mình từ canh tác truyền thống sang sản xuất ứng dụng công nghệ cao gắn với công nghiệp chế biến đã tạo nên một diện mạo hoàn toàn mới cho kinh tế nông nghiệp nơi đây.
Sự chuyển mình ấy không đến trong một sớm một chiều. Nó bắt đầu từ những chủ trương lớn, từ các nghị quyết được cụ thể hóa bằng quy hoạch, cơ chế và nguồn lực. Khi chính sách mở đường, công nghệ đã có lối để đi vào ruộng đồng.
OVN - Đón năm mới với niềm vui được mùa, vùng bưởi Đại Đồng, xã Yên Trị không chỉ sôi động thị trường Tết trong nước. Bưởi diễn ở vùng xứ Mường còn duy trì xuất khẩu ổn định năm thứ tư liên tiếp, tạo đà tăng trưởng bền vững cho nông dân địa phương.
Tin khác
OVN - Ở vùng Tây Bắc (Lào Cai), dưới những tầng mây thấp như chạm vào mái nhà, người ta vẫn thấy những dáng người cần mẫn lom khom bên nương chè, bên vạt thảo dược xanh rì. Nông sản từ lâu vẫn mang vẻ mộc mạc của núi rừng: thơm, sạch, nhưng lặng lẽ. Thế nhưng vài năm trở lại đây, một dòng chảy mới đang hình thành.
Mã số vùng trồng đang trở thành yêu cầu bắt buộc để nông sản tham gia thị trường hiện đại, đặc biệt là xuất khẩu chính ngạch. Tại Phú Thọ, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng không chỉ giúp kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, mở ra cơ hội đưa nông sản địa phương vươn xa.
OVN - Giữa bối cảnh ngành gỗ Việt chịu áp lực thuế quan và tiêu chuẩn xanh nghiêm ngặt từ các thị trường lớn, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ KingWood - chủ thể có sản phẩm gia dụng, dụng cụ nhà bếp bằng gỗ đạt chứng nhận OCOP, vẫn tìm thấy cơ hội bứt phá. Bằng cách chuẩn hóa nguồn gốc, chất lượng, chủ động tiếp cận khách quốc tế, doanh nghiệp không chỉ khai thông dòng chảy xuất khẩu mà còn đảm bảo thu nhập ổn định cho thợ lành nghề.
Khi sản phẩm làm ra không chỉ cần chất lượng mà còn phải tìm được chỗ đứng trên thị trường, Đà Nẵng đã chọn cách đi chủ động cho Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Thành phố không dừng ở khâu hỗ trợ sản xuất mà tập trung mạnh vào bài toán tiêu thụ, từ đó nâng giá trị nông sản địa phương và mở rộng cơ hội cạnh tranh. Với nhiều giải pháp đồng bộ, hàng trăm sản phẩm OCOP của Đà Nẵng đang từng bước chinh phục người tiêu dùng trong nước lẫn quốc tế.
Không còn dừng ở câu chuyện “mỗi xã một sản phẩm”, Lào Cai đang đặt tham vọng lớn hơn cho chương trình OCOP: biến nông sản bản địa thành hàng hóa có sức cạnh tranh bằng tư duy xanh, công nghệ số và chuỗi giá trị bền vững.
Từ những vùng chè trên núi cao, những cơ sở chế biến dược liệu, mật ong, miến đao hay thổ cẩm của đồng bào dân tộc… tất cả đang được đưa lên sàn thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã số, mã vạch và bước vào cuộc chơi mới của thị trường hiện đại.
Giữa cái nắng đầu hè phủ lên cánh đồng ở xã Thanh An (Điện Biên), những ruộng khoai vừa vào vụ thu hoạch bỗng trở thành nơi diễn ra một “phiên chợ số” đặc biệt. Xen giữa màu đất đỏ và những sọt nông sản mới nhổ là ánh đèn livestream, tiếng chào bán hàng rộn ràng cùng sự xuất hiện của các TikToker, KOL, KOC nổi tiếng. Lần đầu tiên, những người nông dân vốn quen với ruộng đồng, cuốc xẻng lại cùng các nhà sáng tạo nội dung đứng chung một khung hình để kể câu chuyện về nông sản Điện Biên theo cách hoàn toàn mới.
Từng có thời, nông sản Mộc Châu (Sơn La) bước vào vụ thu hoạch cũng đồng nghĩa với những ngày thấp thỏm. Vòng luẩn quẩn “được mùa mất giá” từng ám ảnh không ít người trồng trọt nơi cao nguyên này. Nhưng giờ đây, chiếc điện thoại thông minh đang giúp họ phá thế phụ thuộc ấy, mở lối cho nông sản bước vào một thị trường rộng lớn chưa từng có: thị trường số.
OVN - Thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam đang chứng kiến những bước chuyển dịch mạnh mẽ. Tuy nhiên, thành công hiện nay không còn nằm ở từng sản phẩm riêng lẻ mà phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của cả chuỗi giá trị.
OVN - Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại Cà Mau đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Tuy nhiên, trước yêu cầu cạnh tranh ngày càng cao, chương trình đang đứng trước bước chuyển quan trọng: từ phát triển theo chiều rộng sang tập trung chiều sâu, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT tỉnh Phú Thọ chỉ thẳng những điểm còn bỏ ngỏ trong Đề án phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị giai đoạn 2026–2030.
OVN - Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo hộ sở hữu trí tuệ đang giúp các sản phẩm OCOP ở An Giang nâng cao chất lượng, minh bạch nguồn gốc, mở rộng thị trường và từng bước khẳng định thương hiệu, hướng tới phát triển bền vững.
LNV - Tận dụng lợi thế tự nhiên và sản vật đặc trưng, Cao Bằng đang đẩy mạnh Chương trình OCOP nhằm nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp đã chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp, từng bước đưa nông sản địa phương vươn xa.
OVN - Từ những ngày đầu đỏ lửa bên nồi nước dùng cá lóc đồng thanh ngọt, vợ chồng anh Nguyễn Thái Hòa và chị Thái Thị Thu Thủy - đồng sáng lập thương hiệu Vĩnh Phú (tỉnh Gia Lai) nay đã thành công đưa đặc sản quê nhà đến gần hơn với cộng đồng kiều bào tại Mỹ. Nhân dịp này, chúng tôi đã có dịp trò chuyện đầy cảm hứng cùng cả hai về hành trình mang món ăn truyền thống bước vào sân chơi hội nhập.
LNV - Tại làng miến gạo Thăng Long (xã Thăng Bình, Thanh Hóa), nghề làm miến vẫn được người dân duy trì bền bỉ suốt nhiều năm qua. Từ những công đoạn thủ công truyền thống kết hợp máy móc hiện đại, sợi miến quê không chỉ tạo sinh kế ổn định mà còn góp phần gìn giữ giá trị làng nghề địa phương.
Ánh đèn lung linh Hoàng thành Thăng Long tối 20/12/2025 không chỉ thắp sáng bức tranh sơn dầu dài 300m về ba miền Việt Nam. Nó còn thắp lên niềm tự hào về một hành trình 7 năm biến sản phẩm làng quê thành biểu tượng văn hóa đương đại. "OCOP không chỉ là sản phẩm, mà là kết tinh của đất – của người – của văn hóa Việt Nam", Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh tại lễ khai mạc Festival OCOP Việt Nam 2025.
