OCOP tiếp sức Tây Ninh bảo tồn và phát huy tinh hoa nghề truyền thống

Tây Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông thôn bền vững thông qua chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), trong đó, các sản phẩm từ làng nghề truyền thống giữ vai trò then chốt, vừa bảo tồn giá trị văn hóa vừa mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế, du lịch địa phương.

OCOP - Cú hích cho làng nghề truyền thống phát triển

Từ khi được triển khai trên toàn quốc vào năm 2018 theo Quyết định số 490/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chương trình quốc gia Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã trở thành động lực quan trọng giúp các địa phương thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập người dân và xây dựng nông thôn mới một cách thực chất, bền vững.

Các sản phẩm OCOP Tây Ninh

Tại Tây Ninh, OCOP không chỉ là chương trình kinh tế, mà còn gắn chặt với văn hóa, du lịch và bản sắc vùng miền. Với định hướng lấy người dân làm chủ thể, lấy sản phẩm đặc trưng địa phương làm trọng tâm, OCOP đã giúp Tây Ninh định hình được hướng phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, khai thác tốt lợi thế địa phương, đặc biệt là các nghề và làng nghề truyền thống.

Hiện toàn tỉnh có 391 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó nhiều sản phẩm bắt nguồn từ làng nghề truyền thống như nhang, bánh tráng, muối ớt, mây tre đan… Đây không chỉ là những sản phẩm có giá trị kinh tế, mà còn mang đậm dấu ấn văn hóa vùng đất Nam bộ.

Tây Ninh có 22 nghề, 1 làng nghề và 8 làng nghề truyền thống được công nhận, trong đó có những nghề đã tồn tại hàng trăm năm, gắn bó với đời sống, phong tục, tập quán và tín ngưỡng của người dân địa phương. Nhờ chương trình OCOP, các làng nghề này đang được “hồi sinh”, chuyển mình theo hướng hiện đại, sản xuất quy mô hơn, chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.

Nhắc đến OCOP Tây Ninh không thể không nói đến bánh tráng - sản phẩm đã trở thành biểu tượng ẩm thực đặc sắc của vùng đất này. Với hương vị đặc trưng, đa dạng mẫu mã, bánh tráng Tây Ninh không chỉ được người dân trong nước ưa chuộng mà còn chinh phục được người tiêu dùng quốc tế.

Tiêu biểu như bánh tráng siêu mỏng của Công ty TNHH Tân Nhiên (phường Long Hoa, thị xã Hòa Thành cũ) đã đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia - mức cao nhất trong hệ thống đánh giá OCOP. Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng thị trường trong nước, doanh nghiệp này đã xuất khẩu bánh tráng sang các thị trường khó tính như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc…

Ông Đặng Khánh Duy, Giám đốc Công ty TNHH Tân Nhiên chia sẻ: “Tham gia OCOP là bước ngoặt giúp doanh nghiệp thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường. Đạt chuẩn OCOP 5 sao không chỉ là niềm tự hào mà còn khẳng định uy tín và vị thế của sản phẩm trên thị trường quốc tế. Đó cũng là cách chúng tôi góp phần gìn giữ và phát triển nghề truyền thống của quê hương".

Nhờ đầu tư máy móc hiện đại, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, doanh nghiệp không những tăng năng suất mà còn nâng tầm giá trị bánh tráng Trảng Bàng - một đặc sản nổi tiếng của tỉnh. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở sản xuất khác cũng tích cực đổi mới, áp dụng khoa học - công nghệ vào quy trình chế biến để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Làng nghề truyền thống chuyển mình cùng OCOP

Không chỉ riêng bánh tráng, nhiều làng nghề khác như nghề làm nhang, nghề muối ớt, mây tre đan… cũng tận dụng chương trình OCOP để tái cấu trúc sản xuất, đổi mới tư duy kinh doanh.

Các sản phẩm từ làng nghề không chỉ bán tại thị trường nội địa, mà còn được tiêu thụ rộng rãi tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, thậm chí xuất khẩu sang châu Âu, Hàn Quốc. Nhờ đó, hàng trăm hộ dân có thêm nguồn thu nhập ổn định, đời sống được cải thiện rõ rệt.

Tỉnh Tây Ninh thường xuyên tổ chức các hội chợ thương mại, hội nghị xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh để hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất tiếp cận khách hàng mới, quảng bá thương hiệu, ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, các sản phẩm OCOP ngày càng chú trọng yếu tố bao bì, tem truy xuất nguồn gốc, mã QR và được giới thiệu trên nhiều sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Lazada, Tiki… giúp mở rộng kênh phân phối, tiết kiệm chi phí và nâng cao tính minh bạch.

Xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, Tây Ninh đang tích cực lồng ghép chương trình OCOP vào chiến lược phát triển du lịch bền vững. Các sản phẩm OCOP không chỉ đơn thuần là hàng hóa, mà còn là “đại sứ văn hóa” của địa phương, góp phần tạo dấu ấn đặc biệt trong lòng du khách.

Một trong những ví dụ điển hình là nghề làm nhang truyền thống - được công nhận từ năm 2013. Đây là nghề có tính tâm linh, gắn liền với đời sống tín ngưỡng người dân, đặc biệt phù hợp với các tour du lịch văn hóa, tâm linh tại Tây Ninh. Nhiều du khách tìm đến các cơ sở làm nhang không chỉ để mua sản phẩm mà còn trải nghiệm, tìm hiểu quy trình sản xuất, lưu lại những hình ảnh độc đáo.

Hay như trường hợp của chị Trần Thị Ngọc Lan - chủ thương hiệu Chân Ý (xã Tuyên Bình, huyện Tân Châu cũ), người đã tận dụng nguồn nguyên liệu địa phương là trái cà na để phát triển chuỗi sản phẩm chế biến như cà na sấy dẻo, cà na ngâm đường… Đến nay, thương hiệu Chân Ý đã có 9 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

“Tham gia OCOP giúp tôi được hỗ trợ về quy trình sản xuất, thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu. Đặc biệt, thông qua các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại, tôi có cơ hội kết nối thêm nhiều đại lý, khách hàng mới. Hiện sản phẩm của tôi không chỉ có mặt tại nhiều tỉnh, thành mà còn bước đầu xuất khẩu ra nước ngoài thông qua sàn thương mại điện tử", chị Lan nói.

Chính sách đồng hành - điểm tựa để OCOP Tây Ninh vươn xa

Nhằm thúc đẩy phát triển chương trình OCOP gắn với xây dựng nông thôn mới, tỉnh Tây Ninh đang tích cực triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như: Xây dựng điểm trưng bày và giới thiệu sản phẩm OCOP tại các khu du lịch, siêu thị, trung tâm thương mại;

Hỗ trợ thiết kế bao bì, tem nhãn, truy xuất nguồn gốc, cấp mã QR cho sản phẩm; Hỗ trợ tham gia các hội chợ thương mại, sự kiện quảng bá sản phẩm, hội nghị kết nối giao thương; Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản trị sản xuất, marketing và kinh doanh online cho các chủ thể OCOP.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tây Ninh Nguyễn Đình Xuân khẳng định: “Chúng tôi mong muốn xây dựng các điểm bán hàng OCOP tại những nơi đông khách như núi Bà Đen, chợ Long Hoa, khu du lịch Ma Thiên Lãnh... để du khách có thể dễ dàng tiếp cận và mang sản phẩm đặc trưng Tây Ninh về làm quà. Đây là cách để OCOP vừa phát triển kinh tế, vừa lan tỏa văn hóa địa phương đến khắp nơi.”

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng chương trình OCOP tại Tây Ninh vẫn còn một số khó khăn như: năng lực quản trị của một số cơ sở sản xuất còn yếu; thiếu nhân lực chất lượng cao; một số làng nghề còn lúng túng trong đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm…

Trong bối cảnh đó, tỉnh đang tập trung giải quyết những tồn tại này thông qua các chương trình đào tạo, hỗ trợ máy móc, hướng dẫn tiêu chuẩn hóa sản phẩm và kết nối thị trường. Đặc biệt, Tây Ninh chú trọng việc bảo vệ môi trường trong sản xuất làng nghề và phát triển theo hướng tuần hoàn, xanh, sạch, bền vững.

Với những nỗ lực không ngừng của chính quyền và người dân, chương trình OCOP tại Tây Ninh đang từng bước khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn, bảo tồn văn hóa truyền thống và phát triển du lịch địa phương.

Trong thời gian tới, tỉnh đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, xây dựng thương hiệu mạnh, hướng tới thị trường quốc tế. Song song đó, đẩy mạnh truyền thông, xúc tiến thương mại và quảng bá để OCOP không chỉ là niềm tự hào của người dân Tây Ninh, mà còn trở thành thương hiệu quốc gia, vươn xa ra thế giới.