Hà Nội và hành trình nâng tầm sản phẩm OCOP: Từ lợi thế truyền thống đến triển vọng phát triển bền vững

Vị thế dẫn đầu được củng cố từ chất lượng sản phẩm

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) từ lâu đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn của Hà Nội. Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố thêm 9 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia của thành phố trong đợt đánh giá năm 2025 tiếp tục cho thấy sức bật mạnh mẽ của địa phương trong việc nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của các sản phẩm đặc trưng.

Trong tổng số 40 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao của cả nước, Hà Nội đóng góp tới 9 sản phẩm, một con số không chỉ mang ý nghĩa thống kê mà còn khẳng định vai trò dẫn dắt. Điều này phản ánh hiệu quả của một quá trình đầu tư bài bản từ xây dựng vùng nguyên liệu, hoàn thiện quy trình sản xuất đến cải tiến bao bì, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng.

Các sản phẩm được vinh danh lần này thể hiện rõ sự đa dạng và chiều sâu của OCOP Hà Nội. Từ những mặt hàng nông sản chế biến như miến dong, sản phẩm từ sữa cho đến các sản phẩm thân thiện môi trường như ống hút rau củ hay các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo như lụa tơ tằm, tơ sen – tất cả đều mang đậm dấu ấn của sự kết hợp giữa truyền thống và đổi mới.

Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước khi có thêm 9 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Đáng chú ý, nhóm sản phẩm từ Công ty cổ phần Sữa Con Bò Vàng Ba Vì với 5 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cho thấy khả năng phát triển theo hướng công nghiệp hóa của OCOP Hà Nội. Đây chính là minh chứng rõ rệt cho việc chương trình không chỉ bó hẹp trong quy mô làng xã mà đã lan tỏa mạnh mẽ sang các doanh nghiệp chế biến hiện đại, tạo ra giá trị gia tăng cao.

Các sản phẩm của Công ty Cổ phần Sữa Con Bò Vàng Ba Vì (COBOVAMILK) vinh dự được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao tại Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP Trung ương năm 2026.

Việc đạt chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các chủ thể sản xuất. Không chỉ được cấp giấy chứng nhận và sử dụng biểu trưng OCOP trên sản phẩm, các doanh nghiệp, hợp tác xã còn có thêm lợi thế lớn trong việc xây dựng thương hiệu, tiếp cận thị trường trong và ngoài nước. Thời hạn công nhận 36 tháng cũng tạo ra một chu kỳ đánh giá lại, buộc các chủ thể phải không ngừng nâng cao chất lượng để duy trì vị thế.

Hệ sinh thái OCOP Hà Nội và sức lan tỏa trong kinh tế nông thôn

Không phải ngẫu nhiên Hà Nội liên tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Đằng sau các con số là cả một hệ sinh thái được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, từ chính sách hỗ trợ, đào tạo, xúc tiến thương mại đến kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Tính đến nay, Hà Nội đã đánh giá, phân hạng được 3.531 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 18 sản phẩm đạt 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, hơn 1.500 sản phẩm 4 sao và gần 2.000 sản phẩm 3 sao. Đây là quy mô rất lớn, cho thấy chương trình không chỉ tập trung vào những sản phẩm “đỉnh” mà còn tạo nền tảng rộng khắp trong cộng đồng sản xuất.

Một trong những điểm mạnh của OCOP Hà Nội chính là khả năng khai thác hiệu quả các nguồn lực sẵn có. Thành phố có hệ thống làng nghề truyền thống phong phú với hàng trăm nghề khác nhau, từ dệt lụa, gốm sứ, mây tre đan đến chế biến thực phẩm. Những giá trị văn hóa này khi được “chuẩn hóa” theo tiêu chí OCOP đã tạo nên những sản phẩm có sức hấp dẫn đặc biệt, vừa mang bản sắc truyền thống, vừa đáp ứng yêu cầu thị trường hiện đại.

Hệ thống làng nghề truyền thống và vùng nguyên liệu là nền tảng quan trọng giúp Hà Nội phát triển hệ sinh thái OCOP bền vững.

Bên cạnh đó, khu vực ngoại thành Hà Nội có nền sản xuất nông nghiệp phát triển với nhiều vùng chuyên canh, chăn nuôi quy mô lớn. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng để phát triển các sản phẩm OCOP chế biến. Sự kết hợp giữa nông nghiệp và công nghiệp chế biến, giữa truyền thống và công nghệ đã tạo nên chuỗi giá trị bền vững cho các sản phẩm.

Chương trình OCOP cũng góp phần quan trọng trong việc thay đổi tư duy sản xuất của người dân và các doanh nghiệp nông thôn. Nếu trước đây chủ yếu sản xuất manh mún, thiếu định hướng thị trường, thì nay các chủ thể đã chú trọng hơn đến chất lượng, tiêu chuẩn, các yếu tố như truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, thậm chí cả thiết kế bao bì, câu chuyện thương hiệu.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, OCOP còn thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xúc tiến thương mại. Các sản phẩm đã có mặt tại nhiều hội chợ, siêu thị, sàn thương mại điện tử và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế. Điều này góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, tạo thêm việc làm và hạn chế tình trạng lao động di cư.

Tiềm năng phát triển và hướng đi trong giai đoạn mới

Dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tiềm năng phát triển của OCOP Hà Nội vẫn còn rất lớn. Với lợi thế về thị trường tiêu thụ rộng lớn, hệ thống hạ tầng thương mại phát triển và vai trò là trung tâm kinh tế - văn hóa của cả nước, Hà Nội có đầy đủ điều kiện để đưa các sản phẩm OCOP vươn xa hơn.

Một trong những hướng đi quan trọng là phát triển OCOP gắn với nông nghiệp sinh thái. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về sản phẩm sạch, an toàn mà còn phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Những sản phẩm như ống hút rau củ hay các sản phẩm hữu cơ có thể trở thành ví dụ điển hình cho hướng đi này.

Song song với đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong OCOP cũng là yếu tố then chốt. Từ khâu sản xuất, quản lý chất lượng đến tiêu thụ, việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và mở rộng thị trường. Các nền tảng thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc điện tử, marketing số sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Các chủ thể OCOP Hà Nội chú trọng nâng cao chất lượng, cải tiến bao bì, truy xuất nguồn gốc và mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm.

Hà Nội cũng có lợi thế lớn trong việc phát triển OCOP gắn với du lịch. Với hệ thống di tích, làng nghề và văn hóa phong phú, việc kết hợp giữa trải nghiệm du lịch và tiêu thụ sản phẩm OCOP sẽ tạo ra giá trị kép. Du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn hiểu được câu chuyện, quy trình sản xuất, từ đó nâng cao giá trị cảm nhận và sẵn sàng chi trả cao hơn.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, OCOP Hà Nội cũng cần vượt qua một số thách thức. Chất lượng sản phẩm cần được duy trì đồng đều, tránh tình trạng “chạy theo thành tích”. Năng lực quản trị của các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu hội nhập. Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu cần được làm bài bản, tránh trùng lặp, thiếu bản sắc.

Phát triển OCOP gắn với chuyển đổi số, nông nghiệp sinh thái và du lịch trải nghiệm đang mở ra dư địa tăng trưởng mới cho kinh tế nông thôn Hà Nội.

Nhìn tổng thể, việc có thêm 9 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia không chỉ là kết quả của một đợt đánh giá mà còn là dấu hiệu cho thấy chương trình OCOP tại Hà Nội đang phát triển theo chiều sâu. Từ nền tảng hơn 3.500 sản phẩm đã được phân hạng, thành phố hoàn toàn có thể kỳ vọng vào việc gia tăng số lượng sản phẩm chất lượng cao trong thời gian tới.

Quan trọng hơn, OCOP không chỉ là câu chuyện của sản phẩm mà là câu chuyện của phát triển nông thôn. Khi mỗi sản phẩm được nâng tầm, đó cũng là lúc giá trị của đất đai, lao động và văn hóa địa phương được khẳng định. Và trong hành trình ấy, Hà Nội đang từng bước xây dựng một mô hình nông thôn hiện đại, nông nghiệp sinh thái và người nông dân văn minh - đúng với mục tiêu mà chương trình OCOP hướng tới.