Những “đầu tàu” trên hành trình phát triển nông thôn khu vực Thuận Châu (Sơn La)

Từ những lợi thế sẵn có

Trên lòng hồ thủy điện Sơn La (Sơn La), sáng sớm, mặt nước phẳng lặng phản chiếu những dãy núi trùng điệp. Xen giữa màu xanh của núi rừng là hàng trăm lồng cá nổi nối tiếp nhau trên mặt hồ. Nơi đây, nghề nuôi cá lồng đã trở thành sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân xã Mường Khiêng.

Tận dụng lợi thế hơn 1.030 ha mặt nước lòng hồ, những năm gần đây, người dân địa phương đã mạnh dạn phát triển nuôi thủy sản theo hướng hàng hóa. Tuy nhiên, chỉ khi tham gia hợp tác xã (HTX), nghề nuôi cá mới thực sự phát huy hiệu quả và tạo được chỗ đứng ổn định trên thị trường.

HTX Nuôi trồng thủy sản - trồng cây ăn quả và dịch vụ tổng hợp được thành lập năm 2020 là một trong những mô hình tiêu biểu. Từ vài thành viên ban đầu, đến nay HTX đã phát triển lên 46 thành viên, duy trì hơn 400 lồng cá cùng trên 50ha cây ăn quả.

Nông dân xã Bình Thuận (Sơn La) chăm sóc cây thanh long.

Theo anh Quàng Văn Hợp, Giám đốc HTX, việc liên kết sản xuất giúp các thành viên cùng áp dụng quy trình kỹ thuật thống nhất, chủ động phòng chống dịch bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, cá nuôi của HTX luôn được thương lái đánh giá cao và tiêu thụ thuận lợi.

Không chỉ dừng ở sản xuất, HTX còn đứng ra kết nối với các đầu mối tiêu thụ tại Hà Nội và nhiều địa phương khác. Mỗi năm, HTX xuất bán khoảng 25 tấn cá thương phẩm cùng hàng trăm tấn xoài, nhãn, mang lại doanh thu trên 1,9 tỷ đồng.

Cùng với nghề nuôi cá, cây chè cũng đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ dân ở xã Bình Thuận. Trên những đồi xanh ngút mắt, hơn 800ha chè đang được chăm sóc theo hướng sản xuất an toàn, tạo ra khoảng 8.000 tấn chè búp tươi mỗi năm.

Đồng hành cùng người trồng chè nhiều năm qua là HTX Sản xuất kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận. Không chỉ bao tiêu nguyên liệu, HTX còn hỗ trợ người dân áp dụng quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước xây dựng thương hiệu cho chè địa phương.

Vùng trồng chè tại xã Bình Thuận (Sơn La).

Hiện nay, HTX liên kết sản xuất với khoảng 500 hộ dân, thu mua trung bình 2.500 tấn chè búp tươi mỗi năm. Từ nguồn nguyên liệu đó, HTX chế biến khoảng 500 tấn chè khô thành phẩm, trong đó sản phẩm chè Trọng Nguyên đã được chứng nhận OCOP 4 sao.

Giám đốc HTX, bà Nguyễn Thị Bình chia sẻ: “Thành công của HTX không nằm ở doanh thu mà ở việc người dân có thể sống tốt hơn từ cây chè. HTX luôn xác định người nông dân là trung tâm của chuỗi liên kết. Vì vậy, mọi hoạt động từ chuyển giao kỹ thuật đến tiêu thụ sản phẩm đều hướng tới mục tiêu nâng cao thu nhập cho các hộ thành viên và hộ liên kết”.

Với nhiều hộ dân, HTX không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm mà còn là điểm tựa để yên tâm đầu tư sản xuất. Gia đình chị Lò Thị Muôn, bản Đông Quan, xã Bình Thuận có 3.000m² trồng chè.

Chị Muôn chia sẻ: “Trước đây, mỗi khi đến vụ thu hái, gia đình tôi lại lo tìm người mua. Có thời điểm giá chè xuống thấp nên thu nhập không ổn định. Từ khi liên kết với HTX, sản phẩm được thu mua thường xuyên, giá cả tương đối ổn định nên chúng tôi yên tâm chăm sóc, đầu tư cho nương chè hơn”.

Khi liên kết trở thành động lực phát triển

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc, các hộ sản xuất đơn lẻ rất khó đáp ứng nếu thiếu sự liên kết. Đây chính là khoảng trống mà các HTX đang từng bước lấp đầy.

Hiện nay, khu vực Thuận Châu có khoảng 60 HTX hoạt động trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, dịch vụ nông nghiệp và du lịch. Các HTX không chỉ tổ chức lại sản xuất mà còn là đầu mối tiếp nhận tiến bộ khoa học kỹ thuật, hướng dẫn thành viên áp dụng quy trình VietGAP, xây dựng mã số vùng trồng và tem truy xuất nguồn gốc.

Nhờ đó, nhiều sản phẩm nông nghiệp của địa phương đã từng bước nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường, mở rộng phạm vi tiêu thụ và gia tăng giá trị.

HTX Nuôi trồng thủy sản - trồng cây ăn quả và dịch vụ tổng hợp, xã Mường Khiêng phát triển mô hình nuôi cá lồng trên mặt nước.

Các chuỗi cung ứng nông sản an toàn được hình thành, góp phần tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.

Quan trọng hơn, HTX còn tạo việc làm tại chỗ, giúp người dân có thu nhập ổn định ngay trên chính quê hương mình. Khi từng hộ dân cùng tham gia vào chuỗi liên kết sản xuất, lợi ích không chỉ thuộc về một cá nhân mà được lan tỏa tới cả cộng đồng.

Từ thực tiễn ở Mường Khiêng, Bình Thuận và nhiều địa phương khác cho thấy, HTX không đơn thuần là mô hình kinh tế tập thể mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp. Đây là nơi tập hợp nguồn lực, kết nối sản xuất với thị trường, thúc đẩy đổi mới tư duy làm ăn và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn.

Theo lãnh đạo UBND xã Mường Khiêng, ở đâu HTX hoạt động hiệu quả thì ở đó người dân mạnh dạn đầu tư sản xuất hơn, thu nhập cũng ổn định hơn. HTX đang trở thành cầu nối quan trọng giữa nông dân với thị trường, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước lòng hồ và tạo động lực phát triển kinh tế địa phương.

Những mô hình kinh tế tập thể đang tạo động lực phát triển nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân.

Tại khu vực Thuận Châu hiện nay, đằng sau nhiều sản phẩm OCOP và nông sản đặc trưng đang dần khẳng định vị thế trên thị trường đều có dấu ấn của các HTX.

Từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng đến kết nối tiêu thụ, các HTX đang góp phần biến những sản vật vốn quen thuộc thành hàng hóa có thương hiệu, có giá trị gia tăng. Đây cũng là hướng đi quan trọng để phát huy tiềm năng địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân thời gian tới.