Tỉnh Thanh Hóa: Đặc sản miến dong Hương Ngọc
09:38 | 13/08/2021
OVN - Không dùng hóa chất tẩy trắng, không pha phẩm màu, không chất bảo quản, sản phẩm miến dong Hương Ngọc sản xuất hoàn toàn bằng phương pháp thủ công truyền thống tại xã Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc nổi tiếng gần xa bởi sợi miến dẻo, dai, thơm ngon không nơi nào sánh bằng.
Theo người dân địa phương, nghề làm miến dong ở xã Ngọc Liên đã có từ rất lâu đời. Miến dong xã Ngọc Liên làm hoàn toàn bằng củ dong riềng. Để chủ động nguồn nguyên liệu sản xuất, người dân trong xã đã phát triển hơn 20 ha trồng dong riềng đỏ.
Củ dong riềng được bà con nông dân xã Ngọc Liên trồng vào tháng 1, tháng 2 hàng năm ở những vùng đất màu mỡ tươi tốt trên những đồi cao - nơi có sương mù bao phủ. Để đến dịp cuối tháng 9, đầu tháng 10 âm lịch hàng năm, cây dong riềng được thu hoạch cũng là thời điểm người dân trong xã bắt tay vào vụ sản xuất miến.
Quá trình làm miến dong tương đối cầu kỳ, củ dong riềng khi đủ độ già sẽ được thu hoạch, rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ và các phần bị hỏng sau đó đưa vào máy nghiền. Hỗn hợp sau khi nghiền sẽ được lọc nhiều lần với nước sạch để loại bỏ chất bẩn cho đến khi nước trong lắng lấy bột. Tinh bột này sẽ được đem đi phơi khô để thu được bột dong giềng nguyên chất nhất. Những mẻ bột dong này sẽ để được cả năm, giúp người làm miến ở xã Ngọc Liên có thể chủ động trong khâu sản xuất miến.
Bột dong riềng sau khi qua sơ chế, ngâm ủ, lọc tạp chất sẽ được đem đi tráng thành bánh. Công đoạn tráng bánh hoàn toàn thủ công nên sợi miến chín đều và đòi hỏi sự khéo léo, tỷ mẩn của người làm nghề. Muốn sợi miến đều, đẹp thì phải tráng mỏng, đều tay, căn lượng bột và thời gian vừa đủ.
Là hộ gia đình đã có thâm niên hơn 20 năm gắn bó với nghề làm miến dong truyền thống, sáng nào, chị Dư Thị Phương, thôn 4, xã Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc cũng ngồi tráng bánh bên bếp lửa.
Chị Dư cho biết: "Làm miến có thể làm quanh năm, nhưng bắt đầu từ tháng 10 trở đi công việc sẽ bận rộn hơn do nhu cầu sử dụng của người dân tăng cao vào dịp cuối năm. Thời điểm 2 tháng giáp Tết, gia đình tôi phải thuê khoảng 5-10 lao động để sản xuất, vận chuyển miến đến các cơ sở tiêu thụ. Mặc dù làm ngày, làm đêm nhưng miến làm ra đến đâu là bán hết đến đó, chưa bao giờ lo ế."
Xã Ngọc Liên có 50 hộ làm miến dong; trong đó, có 20 hộ duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên, quy mô lớn. UBND xã Ngọc Liên đã thành lập Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công để liên kết các hộ trong xã làm miến dong tập trung phát triển, hoàn thiện và nâng cấp sản phẩm miến dong Hương Ngọc bằng việc đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, cải tiến mẫu mã, bao bì, tem nhãn, chú trọng quảng bá sản phẩm và bảo vệ môi trường.
Anh Lê Quang Lịch, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công, xã Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc khẳng định, trước kia, người dân làm miến hoàn toàn thủ công nên năng suất thấp, hiệu quả không cao. Gần đây, người làm miến đã chủ động đầu tư máy móc vào một số công đoạn sản xuất nên năng suất cao hơn nhiều, thu nhập từ nghề làm miến dong vì thế cũng được cải thiện đáng kể.
Mới đây, sản phẩm miến dong Hương Ngọc đã được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Hiện nay, ngoài tiêu thụ nội tỉnh, miến dong Hương Ngọc đã và đang phát triển tại các thị trường tiềm năng như: Hà Nội, Nghệ An, Thành phố Hồ Chí Minh… Dự kiến năm 2021, hợp tác xã sẽ bao tiêu 70 tấn miến cho các hộ sản xuất.
Theo những người làm nghề, sở dĩ, miến dong Hương Ngọc được người tiêu dùng tin tưởng vì làm hoàn toàn bằng nguyên liệu tự nhiên là củ dong riềng, không qua bất cứ công đoạn tẩy trắng hay sử dụng phẩm màu. Khi nấu lên sợi miến mềm, trong, thơm, dai, vị ngọt mát, dù có để trong nước hoặc nấu lại thì sợi miến vẫn dai, không bị dính, nát như các loại miến khác. Được làm từ tinh bột, nhưng miến dong Hương Ngọc lại có tính mát, nhiều chất xơ, không chứa chất béo và bổ sung ít calo. Do đó, đây là thực phẩm tuyệt vời cho những ai muốn giảm cân và duy trì cân nặng.
Không chỉ vậy, Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công cũng rất chú trọng hình thức sản phẩm với bao bì nhãn mác đẹp, đầy đủ thông tin về xuất xứ, thành phần dinh dưỡng, tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định với mong muốn tới đây sẽ đưa sản phẩm miến dong Hương Ngọc vào hệ thống các siêu thị trong và ngoài tỉnh.
Ông Đặng Văn Quang, Phó chủ tịch UBND huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa cho biết, miến dong Hương Ngọc là sản phẩm truyền thống của địa phương, hiện đang dần khẳng định thương hiệu và là một trong những sản phẩm nổi bật của tỉnh Thanh Hóa.
Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục xây dựng, phát triển mở rộng quy mô và chất lượng để miến Hương Ngọc thực sự trở thành sản phẩm chủ lực trên địa bàn huyện và quanh vùng. Huyện cũng đang phấn đấu đến cuối năm có thêm 3 sản phẩm là mật ong, dưa vàng xã Kiên Thọ, tinh bột sắn xã Ngọc Liên đạt sản phẩm OCOP cấp tỉnh.
Để đáp ứng thị hiếu của khách hàng cũng như duy trì chất lượng, thương hiệu, thời gian tới, huyện Ngọc Lặc sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu trồng cây dong riềng; đồng thời, tăng cường liên kết sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước cũng như kiểm soát chặt chẽ đầu vào nhằm quản lý nhãn hiệu miến dong Hương Ngọc ngày càng bền vững. Huyện cũng đang lên kế hoạch khôi phục giống dong riềng đỏ đặc trưng của địa phương để cho ra đời dòng sản phẩm chuyên biệt “Miến dong rừng đỏ” mang sắc thái riêng của huyện miền núi Ngọc Lặc.
Củ dong riềng được bà con nông dân xã Ngọc Liên trồng vào tháng 1, tháng 2 hàng năm ở những vùng đất màu mỡ tươi tốt trên những đồi cao - nơi có sương mù bao phủ. Để đến dịp cuối tháng 9, đầu tháng 10 âm lịch hàng năm, cây dong riềng được thu hoạch cũng là thời điểm người dân trong xã bắt tay vào vụ sản xuất miến.
Quá trình làm miến dong tương đối cầu kỳ, củ dong riềng khi đủ độ già sẽ được thu hoạch, rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ và các phần bị hỏng sau đó đưa vào máy nghiền. Hỗn hợp sau khi nghiền sẽ được lọc nhiều lần với nước sạch để loại bỏ chất bẩn cho đến khi nước trong lắng lấy bột. Tinh bột này sẽ được đem đi phơi khô để thu được bột dong giềng nguyên chất nhất. Những mẻ bột dong này sẽ để được cả năm, giúp người làm miến ở xã Ngọc Liên có thể chủ động trong khâu sản xuất miến.
Bột dong riềng sau khi qua sơ chế, ngâm ủ, lọc tạp chất sẽ được đem đi tráng thành bánh. Công đoạn tráng bánh hoàn toàn thủ công nên sợi miến chín đều và đòi hỏi sự khéo léo, tỷ mẩn của người làm nghề. Muốn sợi miến đều, đẹp thì phải tráng mỏng, đều tay, căn lượng bột và thời gian vừa đủ.
Là hộ gia đình đã có thâm niên hơn 20 năm gắn bó với nghề làm miến dong truyền thống, sáng nào, chị Dư Thị Phương, thôn 4, xã Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc cũng ngồi tráng bánh bên bếp lửa.
Chị Dư cho biết: "Làm miến có thể làm quanh năm, nhưng bắt đầu từ tháng 10 trở đi công việc sẽ bận rộn hơn do nhu cầu sử dụng của người dân tăng cao vào dịp cuối năm. Thời điểm 2 tháng giáp Tết, gia đình tôi phải thuê khoảng 5-10 lao động để sản xuất, vận chuyển miến đến các cơ sở tiêu thụ. Mặc dù làm ngày, làm đêm nhưng miến làm ra đến đâu là bán hết đến đó, chưa bao giờ lo ế."
Xã Ngọc Liên có 50 hộ làm miến dong; trong đó, có 20 hộ duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên, quy mô lớn. UBND xã Ngọc Liên đã thành lập Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công để liên kết các hộ trong xã làm miến dong tập trung phát triển, hoàn thiện và nâng cấp sản phẩm miến dong Hương Ngọc bằng việc đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, cải tiến mẫu mã, bao bì, tem nhãn, chú trọng quảng bá sản phẩm và bảo vệ môi trường.
Anh Lê Quang Lịch, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công, xã Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc khẳng định, trước kia, người dân làm miến hoàn toàn thủ công nên năng suất thấp, hiệu quả không cao. Gần đây, người làm miến đã chủ động đầu tư máy móc vào một số công đoạn sản xuất nên năng suất cao hơn nhiều, thu nhập từ nghề làm miến dong vì thế cũng được cải thiện đáng kể.
Mới đây, sản phẩm miến dong Hương Ngọc đã được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Hiện nay, ngoài tiêu thụ nội tỉnh, miến dong Hương Ngọc đã và đang phát triển tại các thị trường tiềm năng như: Hà Nội, Nghệ An, Thành phố Hồ Chí Minh… Dự kiến năm 2021, hợp tác xã sẽ bao tiêu 70 tấn miến cho các hộ sản xuất.
Theo những người làm nghề, sở dĩ, miến dong Hương Ngọc được người tiêu dùng tin tưởng vì làm hoàn toàn bằng nguyên liệu tự nhiên là củ dong riềng, không qua bất cứ công đoạn tẩy trắng hay sử dụng phẩm màu. Khi nấu lên sợi miến mềm, trong, thơm, dai, vị ngọt mát, dù có để trong nước hoặc nấu lại thì sợi miến vẫn dai, không bị dính, nát như các loại miến khác. Được làm từ tinh bột, nhưng miến dong Hương Ngọc lại có tính mát, nhiều chất xơ, không chứa chất béo và bổ sung ít calo. Do đó, đây là thực phẩm tuyệt vời cho những ai muốn giảm cân và duy trì cân nặng.
Không chỉ vậy, Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ thương mại Thành Công cũng rất chú trọng hình thức sản phẩm với bao bì nhãn mác đẹp, đầy đủ thông tin về xuất xứ, thành phần dinh dưỡng, tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định với mong muốn tới đây sẽ đưa sản phẩm miến dong Hương Ngọc vào hệ thống các siêu thị trong và ngoài tỉnh.
Ông Đặng Văn Quang, Phó chủ tịch UBND huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa cho biết, miến dong Hương Ngọc là sản phẩm truyền thống của địa phương, hiện đang dần khẳng định thương hiệu và là một trong những sản phẩm nổi bật của tỉnh Thanh Hóa.
Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục xây dựng, phát triển mở rộng quy mô và chất lượng để miến Hương Ngọc thực sự trở thành sản phẩm chủ lực trên địa bàn huyện và quanh vùng. Huyện cũng đang phấn đấu đến cuối năm có thêm 3 sản phẩm là mật ong, dưa vàng xã Kiên Thọ, tinh bột sắn xã Ngọc Liên đạt sản phẩm OCOP cấp tỉnh.
Để đáp ứng thị hiếu của khách hàng cũng như duy trì chất lượng, thương hiệu, thời gian tới, huyện Ngọc Lặc sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu trồng cây dong riềng; đồng thời, tăng cường liên kết sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước cũng như kiểm soát chặt chẽ đầu vào nhằm quản lý nhãn hiệu miến dong Hương Ngọc ngày càng bền vững. Huyện cũng đang lên kế hoạch khôi phục giống dong riềng đỏ đặc trưng của địa phương để cho ra đời dòng sản phẩm chuyên biệt “Miến dong rừng đỏ” mang sắc thái riêng của huyện miền núi Ngọc Lặc.
Bài, ảnh: Phùng Giang
Tin mới hơn
ocopvietnam - Sở hữu nhiều làng nghề truyền thống và sản phẩm OCOP, xã Ứng Thiên (Hà Nội) có nhiều tiềm năng lớn để phát triển hàng hóa địa phương. Để lợi thế này thành giá trị thực, cần đi cùng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra.
ocopvietnam - Từ loại quả bản địa của người Dao ở Mẫu Sơn (Lạng Sơn), HTX chế biến thành ô mai đạt OCOP 3 sao, trong khi các nhà khoa học tìm cách bảo tồn nguồn gen cây đang thoái hóa.
ocopvietnam - Từ vùng núi phía tây Quảng Ngãi, Hợp tác xã Macca Thành Công và Công ty TNHH Fuji Farm đưa hạt mắc ca, cà phê Robusta từ nguyên liệu thô thành sản phẩm có thương hiệu và đã hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận OCOP, góp phần quảng bá nông sản Quảng Ngãi ra thị trường trong nước và quốc tế.
ocopvietnam - Giữa muôn vàn loại bánh kẹo trên thị trường, kẹo lạc, kẹo dồi của làng Cổ Hoàng, xã Phượng Dực (Hà Nội) vẫn giữ được chỗ đứng riêng.
ocopvietnam - Từ một kỹ sư trực tiếp vận hành dây chuyền, Chủ tịch HĐQT Sepon Group đã kiến tạo một hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn, gắn chặt tăng trưởng của doanh nghiệp với sinh kế của 60.000 nông dân tại tỉnh Quảng Trị.
ocopvietnam - Trang trại gà đẻ trứng của gia đình ông Nguyễn Văn Chinh (15.000 con) gây ấn tượng bởi hệ thống chuồng trại được quy hoạch bài bản, sạch sẽ, tách biệt hoàn toàn với khu dân cư.
Tin khác
ocopvietnam - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai mang 98 sản phẩm OCOP, nông sản và hàng thủ công mỹ nghệ đến giới thiệu tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026.
ocopvietnam - Từ những gian hàng đặc sản, sản phẩm OCOP Khánh Hòa đang từng bước có mặt trên kệ siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các sàn thương mại điện tử. Phía sau mỗi “ngôi sao” OCOP là một hành trình dài chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và chinh phục thị trường.
ocopvietnam - Hai sản phẩm nước mắm Phú Khương và Luận Nghiệp của Hà Tĩnh vừa được TasteAtlas, chuyên trang ẩm thực quốc tế, đưa vào bảng xếp hạng 17 loại nước mắm ngon nhất thế giới.
Ở Điện Biên, OCOP không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp hay hợp tác xã. Từ những đồi dứa mật Pu Lau đến các vùng cà phê, mắc ca, chè, chính người nông dân đang là lực lượng đứng ra tổ chức lại sản xuất, nhờ đó đặc sản bản địa dần trở thành hàng hóa có thương hiệu.
UBND TPHCM vừa ban hành quyết định phê duyệt kết quả đánh giá, phân hạng và công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao năm 2026 (đợt 2). Đồng thời, thành phố phê duyệt 10 sản phẩm đạt từ 90 điểm trở lên, đủ điều kiện đề nghị Trung ương đánh giá, phân hạng OCOP 5 sao.
Xã Cổ Đô (Hà Nội) đang đưa nông sản quen thuộc của vùng quê ven sông vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm OCOP theo hướng chú trọng chất lượng và thị trường thay vì chạy theo số lượng sao.
Sắn dây Đại Huệ từng chỉ bán củ tươi, đầu ra bấp bênh. Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Đại Huệ đầu tư dây chuyền chế biến khép kín và phát triển 7 sản phẩm OCOP 3 sao. Gần 500 hộ trồng sắn dây có đầu ra ổn định. Loại cây dân dã này nay có thương hiệu và vươn tới nhiều thị trường.
Trong hai ngày 3 và 4/10, 20 gian hàng giới thiệu sản phẩm làng nghề, phố nghề và OCOP của Thủ đô được bố trí tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, nhân Lễ phát động hưởng ứng "Ngày Văn hóa Việt Nam" năm 2026.
ocopvietnam - Những cánh đồng ven sông Đáy duy trì mô hình lúa - rươi qua nhiều năm, tạo nên vùng nguyên liệu đặc thù cho Gạo sinh thái ruộng rươi của Công ty TNHH Toản Xuân. Năm 2025, sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.
ocopvietnam - Từ nghề làm miến được truyền qua nhiều thế hệ, ông Dương Đình Khôi phát triển sản phẩm theo hướng kiểm soát nguyên liệu, quy trình sản xuất và chất lượng. Miến dong Dương Kiên sau đó được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia và đã tiếp cận một số thị trường nước ngoài.
ocopvietnam - Sơn La đang chuyển trọng tâm phát triển cà phê từ mở rộng vùng trồng sang nâng chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thị trường. Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026 tiếp tục mở không gian kết nối sản phẩm với doanh nghiệp, nhà rang xay, nhà nhập khẩu và du khách.
ocopvietnam - Một cuống sen được kéo thành sợi chỉ trong vài phút. Nhưng để những sợi tơ mảnh ấy thành chiếc khăn hoàn chỉnh, người thợ phải mất hơn một tháng. Tại Phùng Xá, nghệ nhân Phan Thị Thuận đã dành nhiều năm thử nghiệm để đưa tơ sen vào khung dệt.
ocopvietnam - Quảng Ngãi đang chuyển trọng tâm phát triển OCOP sang chất lượng, vùng nguyên liệu và thị trường. Tỏi Lý Sơn, mạch nha Quảng Ngãi cùng các sản phẩm đặc trưng khác được đặt trong chuỗi sản xuất, chế biến, du lịch và tiêu thụ để nâng giá trị hàng hóa địa phương.
ONV - Từ hơn 10 năm trước, thời điểm nghề làm hương chủ yếu gắn liền phương pháp thủ công, ông Phan Bá Bảy, Giám đốc Công ty TNHH Hương Trầm Bảy Lương tại xóm Liên Đức, xã Thanh Liên (nay là xóm Liên Trường, xã Tam Đồng, tỉnh Nghệ An) đã mạnh dạn đầu tư máy móc, tự động hóa sản xuất. Quyết định ấy xuất phát từ trăn trở rất thực tế: làm thế nào để nghề truyền thống đáp ứng nhu cầu thị trường, giữ chất lượng ổn định và đủ sức cạnh tranh.
ocopvietnam - Từ bỏ công việc văn phòng, những người sáng lập Lò Gạch Cũ Farm cải tạo công trình bỏ hoang thành nông trại sinh thái, đưa sản phẩm lúa tím than đạt chuẩn OCOP 3 sao.
