Nâng tầm cây sả thành sản phẩm OCOP

Rẽ hướng từ rau thủy canh sang tinh dầu thiên nhiên

Sinh ra và lớn lên trong gia đình thuần nông tại Gia Lai, chị Nguyễn Thị Kim Anh sớm gắn bó và dành nhiều tâm huyết cho lĩnh vực nông nghiệp. Năm 2016, chị là một trong những người tiên phong trồng rau thủy canh tại TP. Pleiku (cũ) với mong muốn tạo ra nguồn thực phẩm sạch, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất độc hại, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Từ diện tích thử nghiệm ban đầu chỉ 24m², chị đã mở rộng quy mô lên gần 500m² với các loại rau như cải thìa, xà lách, cà chua, tía tô… Tuy nhiên, sau nhiều năm canh tác, đầu ra sản phẩm bấp bênh, giá cả không ổn định khiến mô hình gặp nhiều khó khăn. Từ thực tế khó khăn về đầu ra nông sản, một cơ duyên đã giúp chị Kim Anh tìm thấy hướng đi mới với tinh dầu từ cây sả.

Rẽ hướng từ trồng rau thuỷ canh sang sản xuất tinh dầu đã mở ra nhiều cơ hội cho chị Kim Anh.

“Xuất phát điểm của mình là trồng rau sạch, khi đó mình trồng 1 hecta sả với mục đích là khử đất nhưng không tìm được đầu ra. Đợt đó may mắn có cơ hội đi qua Đắk Lắk học tập và về mình quyết định tận dụng 1 hecta sả của mình nấu nước sả, lúc đấy mình thấy thơm quá nên mình mới nghĩ mình sẽ tận dụng để tinh chế ra tinh dầu để sử dụng.” – Chị Kim Anh chia sẻ.

Theo chị Kim Anh, để thu được tinh dầu sả hoàn toàn nguyên chất, trong và không có cặn, bước đầu tiên, phải rửa sạch cây sả, sau đó cho vào nồi nấu thủ công (loại nồi có nắp giữ hơi) theo tỷ lệ 5/3 (nghĩa là 500kg sả/300 lít nước) ở nhiệt độ sôi 100 độ C trong khoảng 11 tiếng. Tinh dầu bay hơi sẽ đọng lại trên nắp, người nấu chắt ra rồi cho vào lọ bảo quản.

Lý thuyết là vậy nhưng khi bắt tay vào thực hiện không hề đơn giản, quá trình đun, nhiệt độ phải ổn định để tinh dầu bay hơi liên tục, không bị hao hụt. Điều này đòi hỏi người nấu phải chịu khó, chịu nóng, kiên trì, nhẫn nại trong từng công đoạn. Những ngày đầu, chị thất bại liên tiếp, phải bỏ đi 10 mẻ tinh dầu. Không nản chí, chị tiếp tục thử nghiệm, điều chỉnh kỹ thuật và cuối cùng đã cho ra sản phẩm đạt chất lượng như mong muốn.

Sản phẩm tinh dầu sả An Nhiên và nước lau sàn thảo dược tinh dầu sả có mặt ở nhiều gian hàng trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP của tỉnh nhà.

Ban đầu chị để dùng, tặng bạn bè, người thân, nhưng dần nhận thấy nhu cầu thị trường về tinh dầu sả rất rộng mở, nên chị quyết định thành lập được cơ sở sản xuất tinh dầu thiên nhiên An Nhiên.

“500 kg sả tươi tương đương 1 triệu đồng mới cho ra được nửa lít tinh dầu bán trên thị trường được 600 nghìn đồng, như vậy chưa thu hồi được vốn luôn chứ đừng nghĩa đến lãi. Nên mình phải tận dụng từ A đến Z, tức là khi mình nấu tinh dầu xong phần sau của nó mình sẽ tận dụng làm nước lau sàn, hay là nước lau bàn thờ thì giá thành giảm xuống hơn một nửa.” - Chị Kim Anh cho biết thêm.

Sau thời gian chưng cất thành công, năm 2023 chị quyết định đăng ký và được chứng nhận OCOP 3 sao 2 sản phẩm: Tinh dầu sả An Nhiên và nước lau sàn thảo dược tinh dầu sả. Hiện nay giá bán tinh dầu sả 15ml - 50ml dao động từ 60 - 120.000 đồng/lọ (tùy dung tích) và 100.000 đồng/ 1.200ml nước lau sàn. Với sự đầu tư bài bản mỗi tháng chị sản xuất khoảng 70-80 lít tinh dầu sả.

Giữ vững chất lượng, mở rộng thị trường tinh dầu bản địa

Thay vì đầu tư ồ ạt vào máy móc khi chưa đủ tiềm lực tài chính, chị Kim Anh lựa chọn hướng đi chắc chắn là tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm để tạo uy tín và giữ chân khách hàng lâu dài.

Theo chị, chất lượng tinh dầu phụ thuộc lớn vào nguyên liệu. Cây sả phải đạt độ tuổi trên 3 tháng, được thu hoạch vào buổi sáng để đảm bảo hàm lượng tinh dầu cao. Bên cạnh đó, quy trình chưng cất luôn được kiểm soát chặt chẽ nhằm giữ trọn hương thơm tự nhiên và độ tinh khiết của sản phẩm. Nhờ chú trọng đến chất lượng sản phẩm, đến nay sản phẩm tinh dầu Sả An Nhiên và nước lau sàn thảo dược tinh dầu Sả đã có hơn 500 đại lý trên cả nước.

Đến nay cơ sở sản xuất tinh dầu thiên nhiên An Nhiên 500 đại lý trên cả nước.

Chị Rah Lan H Yu - Đại diện đơn vị trưng bày đặc sản Gia Lai: “Thời gian đầu thì đơn vị cũng gặp khó khăn trong việc giới thiệu sản phẩm, vì trên thị trường có rất nhiều những dòng sản phẩm tương tự, khách hàng cũng có sự so sánh và nhiều lựa chọn. Nhưng An Thiên khá là may mắn vì tất cả những dòng sản phẩm đưa đến tay người tiêu dùng với một mức giá phù hợp, chất lượng thì đảm bảo an toàn cho sức khỏe, nhất là đối với khách hàng ưa chuộng những dòng sản phẩm thiên nhiên, thân thiện với môi trường ,an toàn cho sức khỏe. Ngoài hai sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao là tinh dầu sả và nước lau sàn, An Thiên còn sản xuất thêm nhiều những dòng sản phẩm khác hỗ trợ cho sức khỏe như nước súc miệng thảo dược, thảo dược ngâm chân, tắm thảo dược từ nguồn nguyên liệu chính là cây cỏ, hoa lá như : Sả, bạc hà, quế, gừng,vỏ bưởi,... Vì vậy được rất nhiều khách hàng lựa chọn để sử dụng trong gia đình.

Là người thường xuyên sử dụng sản phẩm tinh dầu chị Nguyễn Thị Hoa (Phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) cho biết: “Mình rất hay sử dụng sản phẩm tinh dầu sả để xua đuổi muỗi và tạo không gian nhà mình nó dễ chịu thư giãn hơn, giá cả phải chăng và chất lượng tốt nên mình tin dùng.”

Mẫu mã bao bì sản phẩm được cơ sở đầu tư bài bản.

Với mong muốn mở rộng sản xuất bên cạnh kênh phân phối truyền thống, trong thời gian tới chị Kim Anh sẽ chủ động nghiên cứu đưa sản phẩm lên các nền tảng số, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường. Bên cạnh đó chị Kim Anh còn từng bước xây dựng mối liên kết với các hộ nông dân trồng sả trên địa bàn nhằm chủ động nguồn nguyên liệu và ổn định đầu ra cho nông sản. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, các hộ dân được hướng dẫn trồng sả theo quy trình phù hợp, đảm bảo chất lượng phục vụ chưng cất tinh dầu.

Cở sở sản xuất tinh dầu thiên nhiên An Nhiên nhận được nhiều bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong quá trình khởi nghiệp, kinh doanh tại Gia Lai.

Việc liên kết này không chỉ giúp cơ sở duy trì nguồn nguyên liệu ổn định mà còn góp phần giải quyết bài toán “được mùa mất giá” cho người nông dân. Khi có đầu ra rõ ràng, bà con yên tâm mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước hình thành vùng nguyên liệu bền vững.

Với định hướng phát triển này, mô hình của chị Kim Anh không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho cá nhân mà còn tạo sức lan tỏa trong cộng đồng, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo chuỗi liên kết.