Mành tre Đa Quang giữ hồn Việt trên đất Hưng Yên

Về thôn Đa Quang những ngày này, thực khách dễ dàng bắt gặp hình ảnh những nan tre, nan nứa trải dài khắp các ngõ nhỏ. Từ đôi bàn tay khéo léo của người nông dân, những thân tre thô mộc đã “hóa thân” thành các tấm mành tinh xảo, không chỉ che nắng, ngăn bụi mà còn trở thành nét kiến trúc độc đáo trong không gian từ hiện đại đến cổ kính.

SỨC SỐNG TỪ NHỮNG KHUNG DỆT THỦ CÔNG

Đôi bàn tay khéo léo của người thợ miệt mài đan mành

Khác với không khí hối hả, công nghiệp hóa của nhiều làng nghề hiện nay, Đa Quang vẫn giữ cho mình một nhịp sống riêng, chậm rãi và tỉ mẩn. Tiếng lách cách từ khung dệt từ lâu đã trở thành âm thanh quen thuộc, gắn liền với nếp ăn, nếp ở của người dân nơi đây.

Nghề làm mành tại Đa Quang không chỉ là nghề tay trái lúc nông nhàn, mà đã trở thành nguồn sinh kế bền vững, giúp kinh tế địa phương khởi sắc. Để có được một tấm mành “thương hiệu” Đa Quang – bền bỉ trước cái nắng cháy da và những cơn mưa rào khắc nghiệt của miền Bắc – người thợ phải tuân thủ một quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt:

Tuyển chọn nguyên liệu: Tre, nứa phải đạt “độ chín”, không quá non để tránh mối mọt, cũng không quá già để hạn chế giòn gãy.

Kỹ thuật chẻ nan: Đây là khâu quyết định độ thanh thoát của sản phẩm. Dù hiện nay đã có máy móc hỗ trợ, nhưng đôi mắt tinh tường của người thợ vẫn là bộ phận “kiểm định” cuối cùng để đảm bảo nan đều, mỏng và không bị xơ.

Xử lý màu và độ bền: Sau khi ngâm, sấy, mành thường được phủ một lớp sơn màu cánh gián đặc trưng. Công đoạn này không chỉ gia tăng tính thẩm mỹ mà còn là “lớp giáp” giúp sản phẩm chống chọi với kiểu thời tiết nồm ẩm đặc thù.

NGHỀ TRUYỀN THỐNG, SINH KẾ HIỆN ĐẠI

Khi nắng lên, những chiếc mành đã hoàn thiện đang được hong phơi

Hiện nay, toàn thôn Đa Quang có gần 100 hộ gia đình vẫn đang miệt mài giữ lửa nghề. Công đoạn đan mành đòi hỏi sự tập trung cao độ và đôi tay đều đặn để các nan xếp thẳng tắp, gắn kết chặt chẽ theo từng ô.

Trung bình, một người thợ lành nghề có thể hoàn thiện từ 12 - 15 m² mành/ngày. Với giá bán dao động từ 25.000 - 100.000 đồng/ m² mành tùy loại, nghề làm mành đang mang lại thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.

Hiện nay người tiêu dùng đang có rất nhiều lựa chọn mành nhựa, mành vải dùng thay cho mành tre, mành nứa, nhưng mành tre, nứa vẫn là sản phẩm chiếm ưu thế trên thị trường, vì rẻ tiền, tiện dụng, thoáng mát, độ bền cao (4-5 năm mới hỏng), không thấm nước, ẩm mốc và bắt bụi như mành vải, không giòn ải nhanh gẫy như mành nhựa. Đặc biệt mành tre rất thân thiện môi trường, do phế thải nhanh hoàn thổ.

CHUYỂN MÌNH ĐỂ VƯƠN XA

Không bằng lòng với những giá trị cũ, người dân Đa Quang đã và đang chủ động làm mới mình. Việc mạnh dạn đầu tư máy móc vào các công đoạn nặng nhọc đã giúp năng suất lao động tăng gấp 3 - 4 lần so với trước đây. Sản phẩm làm ra không chỉ đồng đều về chất lượng mà còn đa dạng về mẫu mã.

Bên cạnh loại mành che hiên truyền thống, các hộ sản xuất đã nhạy bén nắm bắt xu hướng trang trí nội thất. Những tấm mành nan nhỏ, mành trang trí dành cho quán cà phê, nhà hàng hay resort cao cấp ra đời, đáp ứng thị hiếu thẩm mỹ khắt khe của thị trường đô thị.

Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ dân tại Đa Quang đã bắt đầu liên kết lại, hình thành các chuỗi sản xuất gắn với tiêu thụ bền vững. Sự chuyển mình này không chỉ giúp bảo tồn một nét văn hóa truyền thống mà còn khẳng định sức sống mãnh liệt của tâm hồn tre Việt trên vùng đất Hưng Yên văn hiến.

Những chiếc mành được luồn dây, kéo khóa đưa đi tiêu thụ, thị trường chủ yếu là các tỉnh miền Trung, miền Nam

Thôn Đa Quang đã được UBND tỉnh Hưng Yên công nhận là làng nghề truyền thống năm 2016. Để thúc đẩy nghề làm mành ngày càng phát triển, trong thời gian tới, xã sẽ phối hợp với các cấp, ngành chuyên môn, mở lớp đào đạo nâng cao tay nghề có cho người thợ, nhằm tạo ra các sản phẩm có trang trí thêm nhiều họa tiết, hoa văn sinh động, giúp tăng tính thẩm mỹ và giá trị kinh tế cho các loại mành.