Máy bay không người lái, livestream và giấc mơ của nông dân Phú Thọ

Nông dân “bắt tay” cùng công nghệ

Tại xã Đà Bắc, mô hình của HTX Nông nghiệp dịch vụ - cung ứng thực phẩm Đà Bắc khiến nhiều người lần đầu tới thăm không khỏi bất ngờ. Trên diện tích 1,5ha rau màu, không còn cảnh kéo ống nước giữa trưa nắng. Thay vào đó là hệ thống tưới tự động được lập trình sẵn và điều khiển bằng điện thoại.

Chị Lường Thị Tâm, lao động của HTX cho biết: “Nhờ cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, người làm vườn chúng tôi đã biết vận hành hệ thống, theo dõi dữ liệu để điều chỉnh lượng nước và phân bón theo từng giai đoạn sinh trưởng. Giờ chỉ cần mở điện thoại là tưới được cả vườn”.

Mô hình gồm 15 khu nhà màng, nhà lưới xen kẽ vùng trồng ngoài trời, cùng một trạm quan trắc thời tiết ứng dụng IoT đặt ngay tại ruộng. Hệ thống tưới và châm phân tự động được kết nối trên nền hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Nhờ đó, môi trường sản xuất được giám sát thường xuyên, dữ liệu khí hậu được ghi nhận liên tục, từng bước tự động hóa quy trình trồng rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lao động tại HTX Nông nghiệp dịch vụ - cung ứng thực phẩm Đà Bắc sử dụng điện thoại thông minh để tưới rau.

Từ chỗ làm nông dựa nhiều vào kinh nghiệm, HTX chuyển sang sản xuất dựa trên dữ liệu và quy trình. Công lao động giảm, cây sinh trưởng đồng đều, chất lượng rau được nâng lên rõ rệt.

Không chỉ ở khâu tưới, máy bay không người lái cũng xuất hiện ngày càng nhiều trên đồng ruộng. Thiết bị bay theo lập trình sẵn, phun thuốc chính xác và đồng đều, tự ghi nhớ điểm phun và báo lượng thuốc còn lại.

Chỉ khoảng 10-15 phút là hoàn thành 1ha. Lượng nước tiết kiệm tới 90%, thuốc giảm 10-20% mỗi lần phun, nhưng hiệu quả phòng trừ sâu bệnh vẫn đạt trên 90%. Cách làm này giúp nông dân hạn chế tiếp xúc hóa chất, đồng thời giảm áp lực thiếu lao động mùa vụ.

Tại HTX Dịch vụ nông nghiệp Nhân Lý, xã Xuân Lãng, máy bay không người lái đã trở thành thết bị quen thuộc. Giám đốc HTX Lê Thị Hương cho biết, đơn vị vận động thành viên đầu tư máy để giảm công lao động, tăng năng suất và xử lý sâu bệnh đồng loạt.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, ông Nguyễn Hồng Yến: Việc sử dụng thiết bị bay giúp kiểm soát dịch hại nhanh trên diện rộng, tránh tình trạng mỗi hộ phun riêng lẻ gây tốn kém và kém hiệu quả, đồng thời giải bài toán thiếu nhân công nông thôn.

Đưa nông sản “lên sàn”

Nếu công nghệ làm thay đổi cách sản xuất, thì ở khâu tiêu thụ, điện thoại thông minh lại mở ra một “phiên chợ” mới cho nông dân vùng cao.

Chị Bùi Thị Hải Yến, hộ nuôi ong ở xã Cao Phong, trước đây chủ yếu bán mật cho người quen. Đầu ra bấp bênh, được mùa chưa chắc được giá. Thấy nhiều người bán hàng qua mạng, chị tập quay video, chụp ảnh, đăng bài giới thiệu sản phẩm trên Facebook, Zalo. Ban đầu còn lúng túng, sau dần quen với việc tư vấn khách, đóng gói và gửi hàng qua bưu điện. Những buổi livestream quay cảnh lấy mật, đàn ong giữa mùa hoa rừng ngày càng thu hút người xem.

Kết quả vượt ngoài mong đợi. Mỗi năm gia đình chị tiêu thụ hơn 1.000 lít mật ong. Khách hàng không chỉ trong tỉnh mà còn ở nhiều địa phương khác. Nghề truyền thống vẫn được giữ, nhưng thị trường đã rộng mở hơn nhiều.

HTX Rau hữu cơ V.Organic, xã Vân Sơn áp dụng quy trình luân canh khoa học, sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt và bể lọc nước.

Câu chuyện của chị Yến không còn là cá biệt. Nhiều nông dân, HTX ở Phú Thọ đã lập fanpage, sử dụng Zalo, xây dựng website để giới thiệu sản phẩm. Một số đơn vị đưa hàng lên sàn thương mại điện tử, từng bước làm quen với phương thức kinh doanh mới.

Chuyển đổi số không chỉ giúp tăng doanh thu, mà còn buộc người sản xuất thay đổi tư duy. Họ quan tâm hơn đến bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm. Nông sản vì thế không còn là hàng hóa vô danh, mà mang theo hình ảnh và giá trị gia tăng.

Mật ong Bản Dao: Từ núi rừng lên nền tảng số

Bà Nguyễn Thị Bình, Giám đốc HTX Nông nghiệp Bản Dao (phường Thống Nhất) là một trong những người đầu tiên nhận ra vai trò của chuyển đổi số với sản phẩm OCOP. Mật ong Bản Dao đạt chuẩn OCOP 3 sao, được chứng nhận VietGAP và có mã QR truy xuất nguồn gốc, nhưng một thời gian dài vẫn chỉ tiêu thụ ở phạm vi địa phương.

"Khách hàng trên mạng biết đến sản phẩm ngày càng nhiều, nhưng HTX lại thiếu người am hiểu công nghệ để quảng bá bài bản. Có cơ hội, nhưng đôi khi chúng tôi chưa đủ kỹ năng để nắm bắt", bà Bình chia sẻ. Sau khi tham gia các lớp tập huấn kỹ năng số do tỉnh tổ chức, HTX bắt đầu đưa mật ong Bản Dao lên các nền tảng thương mại điện tử. Từ 4.000-5.000 lít mật mỗi năm, giờ đây sản phẩm có mặt không chỉ ở Phú Thọ mà còn tiếp cận khách hàng ở Hà Nội, Hải Phòng và nhiều tỉnh thành khác.

Bà Nguyễn Thị Bình, Giám đốc HTX nông nghiệp Bản Dao, phường Thống Nhất tham gia lớp tập huấn tiếp thị số để nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.

Mỗi sản phẩm OCOP như mật ong Bản Dao, miếng chè lam hay gói mì gạo Hùng Lô, nếu bước được lên không gian số, đều mang theo cả một lát cắt văn hóa của Đất Tổ.

Nút thắt mang tên “nhân lực số”

Dù nhiều điểm sáng, hành trình chuyển đổi số ở vùng cao vẫn còn không ít trở ngại. Ở một số thôn bản xa trung tâm, internet chưa ổn định. Không phải ai cũng thành thạo công nghệ, nhất là người lớn tuổi.

Bà Nguyễn Thị Bình, Giám đốc HTX nông nghiệp Bản Dao, phường Thống Nhất, cho biết khách hàng trên mạng biết đến sản phẩm ngày càng nhiều, nhưng HTX lại thiếu người am hiểu công nghệ để quảng bá bài bản. Có cơ hội, nhưng đôi khi chưa đủ kỹ năng để nắm bắt.

Điều các HTX cần không chỉ là thiết bị, mà là những lớp tập huấn kỹ năng số. Từ chụp ảnh sản phẩm, viết nội dung quảng bá, livestream bán hàng đến quản lý đơn hàng trực tuyến. Với họ, chuyển đổi số trước hết là câu chuyện về con người.

Máy bay không người lái không còn xa lạ trên những đồng ruộng.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ Hoàng Đình Tráng: Toàn tỉnh hiện có 609 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 6 sản phẩm 5 sao. Đây là lợi thế lớn để thúc đẩy tiêu thụ trên các nền tảng số.

Tỉnh xác định ba hướng đi trọng tâm: đào tạo kỹ năng số cho nông dân, xây dựng mô hình điểm để nhân rộng và đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên môi trường trực tuyến. Khi người dân vừa sản xuất tốt, vừa bán hàng giỏi, giá trị nông sản mới có thể tăng bền vững.

Từ những vùng từng bị xem là cách trở bởi địa hình đồi núi, người nông dân Đất Tổ đang tìm thấy con đường đi mới bằng chính tri thức và công nghệ trong tay mình.