Thịt chua Lâm Tin - vị Mường Vang lên men từ ký ức

Từ món ăn dân dã đến thương hiệu OCOP

Ở vùng Mường Vang, thịt chua (hay còn gọi “thịt muối chua”) vốn là cách người dân xưa chế biến để bảo quản thịt lợn lâu ngày. Thịt được trộn thính rồi để lên men cùng tỏi, ớt, hạt dổi tạo nên vị chua thanh, thơm nồng đặc trưng. Từ chỗ chỉ là món ăn chống đói những ngày giáp hạt, thịt chua dần trở thành “món đãi khách” trong dịp Tết, cưới hỏi, hay khi nhà có khách quý.

Tại xã Vũ Bình (huyện Lạc Sơn cũ), nay là xã Lạc Sơn (Phú Thọ), cơ sở thịt chua Lâm Tin của bà Bùi Thị Tin là một trong những địa chỉ tiên phong sản xuất theo hướng hàng hóa. “Tôi làm không chỉ để bán, mà còn để giữ lại hương vị quê nhà. Vừa có sản phẩm ngon, vừa kể được câu chuyện văn hóa Mường, đó là điều tôi theo đuổi từ đầu đến giờ,” bà Tin chia sẻ.

Sản phẩm thịt chua của cơ sở sản xuất thịt chua Lâm Tin, phố Lâm Hóa 2, xã Lạc Sơn được thị trường ưa chuộng, mang hương vị đặc trưng của vùng Mường Vang.

Bắt đầu từ năm 2016 với quy mô nhỏ, bán cho khách du lịch và nhà hàng địa phương, thịt chua Lâm Tin nhanh chóng được khách hàng giới thiệu nhau bởi hương vị riêng biệt. Đến năm 2022, sản phẩm chính thức được công nhận OCOP 3 sao, có mặt ở nhiều tỉnh, thành như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Quảng Ninh… Hiện mỗi tháng cơ sở xuất ra thị trường khoảng 3.500 sản phẩm, gồm thịt chua quả và hộp, đều có bao bì, tem nhãn, mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Bí quyết từ đôi tay và sự kiên nhẫn

Điểm làm nên khác biệt của thịt chua Lâm Tin chính là sự khắt khe trong nguyên liệu và quy trình lên men. Thịt được chọn từ lợn sạch, cân đối giữa nạc, mỡ và bì để khi lên men không bị khô. Thính rang từ ngô, thơm, bùi, dậy mùi. Hạt dổi được rang đúng lửa, giã nhỏ, quyện với muối, tỏi, ớt. Tất cả hòa lại thành thứ hương vị rất riêng, khó lẫn.

“Không chất bảo quản, không men nhân tạo. Muốn thịt chua ngon phải căn được nhiệt độ, thời gian ủ, độ ẩm, và cả độ dày của miếng thịt. Làm nghề này, chỉ cần nóng vội là hỏng cả mẻ,” bà Tin chia sẻ thêm.

Cơ sở sản xuất thịt chua Lâm Tin lựa chọn nguồn nguyên liệu thịt lợn sạch và cách lên men tự nhiên, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thịt chua ngon nhất khi ăn kèm lá sung, lá đinh lăng và chấm chút tương ớt. Vị chua thanh hòa cùng độ béo ngậy của thịt, vị bùi của thính, thơm cay của dổi và ớt tạo thành dư vị khó quên. Chị Lò Thị Khuyên (Điện Biên) - một khách quen chia sẻ: “Tôi từng ăn nhiều loại thịt chua, nhưng ấn tượng nhất là thịt chua Lâm Tin. Nó chua dịu, thơm mùi dổi, lại bùi thính ngô. Lúc nào thèm là tôi lại nhờ bạn mua gửi xe khách lên.”

Không chỉ dừng lại ở ẩm thực, việc phát triển thịt chua theo hướng hàng hóa còn mở ra sinh kế cho nhiều gia đình. Tại xã Lạc Sơn hiện có gần 10 hộ làm thịt chua, trong đó cơ sở Lâm Tin và Tuấn Linh đã phát triển theo mô hình hộ sản xuất chuyên nghiệp. Ông Bùi Văn Khánh, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Xã đang định hướng hỗ trợ các cơ sở về quảng bá, bao bì, truy xuất nguồn gốc, để xây dựng thịt chua thành sản phẩm đặc trưng, mở rộng quy mô, tạo thêm việc làm cho bà con.”

Trong dòng chảy hội nhập, nhiều món truyền thống đã dần mai một. Nhưng thịt chua Lâm Tin lại là minh chứng cho thấy, khi một gia đình nông dân dám nghĩ, dám làm, món ăn dân dã hoàn toàn có thể “lên đời” thành sản phẩm OCOP. Mỗi miếng thịt chua không chỉ gói ghém vị giác, mà còn chứa đựng ký ức và tình yêu quê hương, như chính tính cách mộc mạc mà bền bỉ của người Mường vùng Mường Vang.

“Nem chua Liên 36”- Đậm đà hương vị xứ Thanh OVN - Trên mảnh đất xứ Thanh - nơi sản sinh ra hàng trăm cơ sở sản xuất nem chua lớn nhỏ, có một cái ...

“Nhóm yêu thích nghề làm men lá” giữ gìn và phát triển nghề truyền thống LNV - Trong đời sống văn hóa phong phú của đồng bào dân tộc Pa Kô trên địa bàn huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. ...

"100 chuyện nghề” - Nơi lưu giữ ký ức nghề báo, tiếp lửa cho những cây bút hôm nay LNV - Nhân kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/ 2025), cuốn sách “100 chuyện nghề” do Nhà ...

Nghề dệt lụa làng Đốc Tín vang bóng một thời LNV - Nghề dệt lụa ở làng Đốc Tín, xã Đốc Tín, huyện Mỹ Đức, Hà Nội (nay là xã Hương Sơn, Hà Nội) đã ...