Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời

OVN - Ở điểm tận cùng bản đồ Việt Nam, nơi đất liền chạm biển và rừng tràm ôm lấy những dòng sông mặn, ngọt đan xen, Cà Mau không chỉ được biết đến bởi hệ sinh thái đặc biệt, mà còn bởi những làng nghề truyền thống đã hình thành, tồn tại và phát triển cùng lịch sử khai phá vùng đất này.

Giữa nhịp chuyển của kinh tế hiện đại, những nghề như dệt chiếu, đan đát, làm mắm, gác kèo ong, làm tôm khô hay chế biến dưa bồn bồn vẫn lặng lẽ tồn tại, mang theo ký ức của nhiều thế hệ, đồng thời mở ra những hướng đi mới trong hành trình gìn giữ và phát triển giá trị địa phương.

Những nghề làm nên "bản sắc Cà Mau"

Mỗi nghề truyền thống ở Cà Mau là một lát cắt phản ánh mối quan hệ bền chặt giữa con người với tự nhiên. Ở đó, nguyên liệu không đến từ dây chuyền sản xuất, mà từ chính những gì thiên nhiên ban tặng: cây lác, tre trúc, con tôm, con ong, hay cả nhữn"g loài cây mọc hoang trên vùng đất ngập nước.

Tại vùng Tân Thành, nghề dệt chiếu đã tồn tại hàng trăm năm, tạo nên những sản phẩm mang dấu ấn rất riêng. Những sợi lác, dây đay sau khi được nhuộm màu sẽ được người thợ dệt thành từng tấm chiếu hoa với hoa văn rực rỡ, chắc bền theo thời gian. Một chiếc chiếu Cà Mau mang cả “mùi” của đồng cỏ nội, mùi thơm nhẹ của lác, của nắng, của những ngày lao động bình dị.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Nghề dệt chiếu truyền thống ở Cà Mau được gìn giữ qua nhiều thế hệ, góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Ở các vùng như Nguyễn Phích hay Biển Bạch, nghề đan đát cũng phát triển từ lâu đời. Tre, trúc, mây, lục bình… qua đôi tay khéo léo của người thợ trở thành rổ rá, thúng mủng hay những món đồ lưu niệm phục vụ du lịch. Nghề này không chỉ mang tính thủ công cao, mà còn là “kho kỹ năng” truyền đời, nơi mỗi sản phẩm vừa mang công năng sử dụng vừa chứa đựng nét thẩm mỹ riêng.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Những sản phẩm đan đát từ tre, trúc và lục bình thể hiện sự khéo léo của người thợ vùng đất cuối trời.

Trong khi đó, nghề làm mắm lại phản ánh rõ nét đời sống sông nước. Từ nguồn thủy sản phong phú, người Cà Mau đã tạo nên nhiều loại mắm mang hương vị đặc trưng như mắm cá lóc, cá sặc, tôm… nhưng nổi bật nhất vẫn là mắm ba khía Rạch Gốc. Đây không chỉ là món ăn, mà là “tinh hoa” của vùng biển mặn lẫn nước lợ, nơi mỗi con ba khía mang trong mình vị đậm đà của biển và thời gian ủ chín.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Mắm ba khía là một trong những đặc sản mang đậm hương vị vùng đất ngập mặn Cà Mau.

Sinh kế từ rừng, từ biển và tri thức dân gian

Nếu những làng nghề vùng ven sông gắn với sản xuất thủ công, thì sâu trong rừng tràm U Minh Hạ, một nghề đặc biệt khác vẫn tồn tại bền bỉ: nghề gác kèo ong. Đây là một trong những nghề hiếm hoi mà con người không thuần túy “sản xuất”, mà chủ yếu dựa vào sự hiểu biết và tương tác với tự nhiên.

Những thanh kèo ong làm từ cây tràm được người dân đặt trong rừng, với khoảng cách và vị trí phù hợp để dẫn dụ đàn ong về làm tổ. Khi mùa hoa tràm nở, ong kéo về hút mật, kết thành từng bánh lớn. Người đi lấy mật hay còn gọi là “ăn ong” - phải có kinh nghiệm, sự kiên nhẫn và cả sự tôn trọng tự nhiên. Họ không lấy hết mật, mà chừa lại một phần để đàn ong tiếp tục sinh trưởng.

Đây là một dạng tri thức dân gian quý giá, phản ánh cách cư dân Cà Mau sống hòa hợp và khai thác tài nguyên theo hướng bền vững.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Nghề gác kèo ong dưới tán rừng U Minh Hạ phản ánh tri thức dân gian trong khai thác tài nguyên bền vững.

Cũng mang màu sắc “sống nhờ thiên nhiên”, nhưng mang tính phổ biến hơn, là nghề làm tôm khô. Nhờ nguồn tôm dồi dào từ vùng rừng ngập mặn, nghề này đã hình thành và phát triển mạnh, trở thành một trong những đặc sản nổi bật của Cà Mau.

Quy trình chế biến tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự tỉ mỉ: tôm được luộc chín vừa độ, phơi nắng nhiều lần rồi bóc vỏ để giữ được màu sắc đẹp và vị ngọt tự nhiên. Ngày nay, bên cạnh cách làm thủ công, nhiều cơ sở đã áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất, nhưng hương vị truyền thống vẫn là yếu tố cốt lõi giúp tôm khô Cà Mau giữ được vị thế trên thị trường.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Tôm khô Cà Mau được chế biến từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, trở thành đặc sản nổi tiếng của địa phương.

Ở một góc khác của đời sống, cây bồn bồn, loài thực vật mọc hoang ở vùng nước lợ lại trở thành nguyên liệu cho một đặc sản độc đáo dưa bồn bồn. Từ những thân non giòn, người dân chế biến thành món dưa chua với vị thanh mát, có thể ăn kèm với nhiều món khác. Từ món ăn của người nghèo, dưa bồn bồn dần bước vào nhà hàng, trở thành đặc sản được nhiều người săn tìm.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Dưa bồn bồn - món ăn dân dã được chế biến từ cây bồn bồn, nay trở thành đặc sản được nhiều du khách yêu thích.

Giữ nghề trong dòng chảy hiện đại

Dẫu vẫn tồn tại và phát triển, các làng nghề truyền thống ở Cà Mau cũng đang đối mặt với không ít thách thức. Sự xuất hiện của các sản phẩm công nghiệp, đặc biệt là hàng nhựa giá rẻ, khiến nghề đan đát dần thu hẹp. Những biến đổi của hệ sinh thái cũng ảnh hưởng đến nghề gác kèo ong và nguồn nguyên liệu tự nhiên.

Vậy làm sao để nghề có thể “sống được” trong nền kinh tế hiện đại?

Nhiều địa phương đã bắt đầu tìm lời giải bằng cách gắn làng nghề với du lịch, thương mại hóa sản phẩm, hoặc đưa sản phẩm lên các nền tảng số. Những chiếc giỏ tre hay tấm chiếu không còn chỉ để sử dụng, mà trở thành quà lưu niệm; những hũ mắm, gói tôm khô không chỉ bán ở chợ, mà xuất hiện trong siêu thị, điểm du lịch, thậm chí tiếp cận thị trường xa hơn.

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Nhiều làng nghề ở Cà Mau đang kết hợp phát triển du lịch và nâng cao giá trị sản phẩm theo hướng hiện đại.

Quan trọng hơn, việc phát triển các sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP đang mở ra một hướng đi mới. Khi được chuẩn hóa về chất lượng, bao bì và thương hiệu, sản phẩm làng nghề không còn bị giới hạn trong không gian địa phương, mà có thể tham gia vào thị trường rộng lớn hơn.

Nghề truyền thống - “phần hồn” của đất Cà Mau

Nhìn vào bức tranh các làng nghề truyền thống Cà Mau, có thể thấy rõ một điều: đây không chỉ là câu chuyện của kinh tế, mà là câu chuyện của văn hóa và bản sắc!

Cà Mau: Những nghề truyền thống níu giữ hồn đất cuối trời
Các nghề truyền thống vẫn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho người dân Cà Mau.

Từ những tấm chiếu dệt từ lác, chiếc rổ đan bằng tre, hũ mắm ba khía đậm đà, đến giọt mật ong rừng hay con tôm khô phơi nắng… tất cả đều là kết quả của sự thích nghi lâu dài giữa con người và thiên nhiên.

Trong dòng chảy của thời đại, những nghề ấy có thể thay đổi, nhưng giá trị cốt lõi vẫn còn: sự khéo léo, tinh tế và khả năng tạo ra giá trị từ những điều giản dị nhất.

Và chính điều đó làm nên sức sống bền bỉ của Cà Mau — vùng đất không chỉ ở cuối bản đồ, mà còn ở “tận cùng” của những câu chuyện về con người, thiên nhiên và nghề truyền thống

Tiệp Nguyễn

Tin liên quan

Tin mới hơn

Phiên chợ Cơ Tu đưa văn hóa núi rừng đến gần du khách
Phiên chợ Cơ Tu đưa văn hóa núi rừng đến gần du khách
ocopvietnam - Trong hai ngày 14 và 15-11, “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí (phường Hải Vân, Đà Nẵng) đã đưa người dân, du khách trong nước và quốc tế vào hành trình khám phá đời sống văn hóa của đồng bào Cơ Tu, đồng thời mở thêm hướng sinh kế từ du lịch cộng đồng.
Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền
Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền
ocopvietnam - Tối 15/11, UBND phường Kiến An (TP Hải Phòng) khai mạc “Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền năm 2026” gắn với chuỗi hoạt động nghệ thuật “Sắc màu Kiến An”. Trong 8 ngày, đến hết 22-11, khoảng 130 gian hàng OCOP, làng nghề, đặc sản và ẩm thực sẽ phục vụ người dân, du khách tại khuôn viên vườn hoa hồ Hạnh Phúc.
Du lịch OCOP: Đánh thức giá trị di sản, lan tỏa tinh hoa Hà Nội
Du lịch OCOP: Đánh thức giá trị di sản, lan tỏa tinh hoa Hà Nội
ocopvietnam - Từ những làng nghề truyền thống, sản phẩm thủ công mỹ nghệ đến ẩm thực đặc trưng, Hà Nội sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành sức hút thực sự, Thủ đô cần đổi mới cách tổ chức trải nghiệm, tăng cường liên kết giữa các chủ thể và ứng dụng công nghệ số, qua đó vừa nâng cao giá trị sản phẩm, vừa góp phần bảo tồn di sản văn hóa.
Lào Cai tuyên truyền Năm APEC 2027 gắn với quảng bá du lịch và sản phẩm OCOP
Lào Cai tuyên truyền Năm APEC 2027 gắn với quảng bá du lịch và sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Lào Cai sẽ đưa các điểm đến tiêu biểu như Khu du lịch quốc gia Sa Pa, cao nguyên trắng Bắc Hà, danh thắng ruộng bậc thang Mù Cang Chải cùng các sản phẩm OCOP thế mạnh vào nội dung tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027. Qua đó, tỉnh muốn quảng bá hình ảnh địa phương và mở thêm cơ hội đưa đặc sản vùng cao đến thị trường các nền kinh tế thành viên APEC.
Đoàn tàu Hà Nội 5 Cửa Ô: Kết nối di sản, lan tỏa tinh hoa OCOP
Đoàn tàu Hà Nội 5 Cửa Ô: Kết nối di sản, lan tỏa tinh hoa OCOP
ocopvietnam - Từ không gian văn hóa Thăng Long đến miền di sản Kinh Bắc, Đoàn tàu du lịch văn hóa “Hà Nội 5 Cửa Ô – The Hanoi Train” mở ra hướng tiếp cận mới trong kết nối di sản với du lịch, làng nghề và sản phẩm OCOP. Sau một năm vận hành, đoàn tàu đã thực hiện gần 400 chuyến, phục vụ gần 100.000 lượt khách, cho thấy sức hút của mô hình du lịch trải nghiệm văn hóa trên đường sắt. Phóng viên Tạp chí Làng nghề Việt Nam trao đổi với ông Tào Đức Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty BHL, đơn vị vận hành sản phẩm, về hành trình đưa di sản đến gần công chúng và mở rộng cơ hội quảng bá sản phẩm địa phương.
Hội chợ kết nối giao thương Việt Nam – Campuchia 2026 khai mạc tại An Giang
Hội chợ kết nối giao thương Việt Nam – Campuchia 2026 khai mạc tại An Giang
ocopvietnam - Tối 12/11, tại phường Châu Đốc, tỉnh An Giang, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Sở Công Thương tỉnh An Giang khai mạc Hội chợ kết nối giao thương Việt Nam – Campuchia năm 2026. Hội chợ kéo dài đến hết ngày 14/11, mở thêm kênh đưa hàng Việt, đặc sản OCOP và hàng hóa Campuchia đến gần hơn với người tiêu dùng hai nước.

Tin khác

Kết nối tinh hoa sản phẩm với hành trình khám phá Thủ đô
Kết nối tinh hoa sản phẩm với hành trình khám phá Thủ đô
ocopvietnam - Trong hành trình phát triển du lịch gắn với sản phẩm OCOP, các điểm giới thiệu và bán sản phẩm đang trở thành mắt xích quan trọng trong việc kết nối sản xuất, thương mại và trải nghiệm văn hóa. Tại Hà Nội, hệ thống điểm dừng chân OCOP không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm của du khách mà còn mở ra không gian kể chuyện về đặc sản, làng nghề và những giá trị văn hóa truyền thống của đất kinh kỳ.
“Điểm hẹn di sản” đưa người trẻ đến gần văn hóa Jrai
“Điểm hẹn di sản” đưa người trẻ đến gần văn hóa Jrai
ocopvietnam - Trong hai ngày 4 và 5-11, chuỗi hoạt động “Điểm hẹn di sản” tại tổ dân phố Plei Kép (phường Thống Nhất, Gia Lai) đã mang đến không gian trải nghiệm văn hóa Jrai với lớp dạy dệt thổ cẩm, trình diễn cồng chiêng, giới thiệu tượng gỗ và gian hàng sản phẩm địa phương, góp phần nâng ý thức bảo tồn di sản, nhất là với thế hệ trẻ.
Lào Cai giới thiệu hơn 400 sản phẩm OCOP, nông sản tại hội nghị xúc tiến đầu tư
Lào Cai giới thiệu hơn 400 sản phẩm OCOP, nông sản tại hội nghị xúc tiến đầu tư
ocopvietnam - Với 88 gian hàng của 68 đơn vị, không gian trưng bày sản phẩm nông nghiệp tỉnh Lào Cai và các tỉnh bạn đang giới thiệu hơn 400 sản phẩm OCOP, nông sản tiêu biểu. Đây là một trong những hoạt động của Hội nghị xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026.
“Cao Bằng mở cửa di sản” hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
“Cao Bằng mở cửa di sản” hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
ocopvietnam - Từ ngày 13 đến 24-11, Cao Bằng tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản”. Du khách sẽ được trải nghiệm làng nghề, trò chơi dân gian, ẩm thực, xem triển lãm và hòa mình vào vũ hội cộng đồng với sự tham gia của 1.000 người dân các dân tộc.
Khuổi Ky - Một miền ký ức được dựng bằng đá
Khuổi Ky - Một miền ký ức được dựng bằng đá
ocopvietnam - Nép mình dưới chân núi, cách thác Bản Giốc không xa, Làng đá Khuổi Ky, xã Đàm Thủy hiện ra giữa màu xanh của núi rừng như một bức tranh đầy mê hoặc. Từng phiến đá thô ráp, qua bàn tay người Tày, trở thành một phần của mái ấm, không gian sinh hoạt. Những bức tường đá nối tiếp nhau như đang kể lại câu chuyện về một cộng đồng đã học cách sống cùng thiên nhiên, dựa vào núi rừng và thích nghi với những khắc nghiệt của đất trời.
Cua lông nuôi ở Lai Châu lần đầu xuất hiện tại hội chợ
Cua lông nuôi ở Lai Châu lần đầu xuất hiện tại hội chợ
ocopvietnam - Với 228 gian hàng của doanh nghiệp trong nước và Trung Quốc, Lào, Hội chợ thương mại quốc tế Lai Châu năm 2026 quy tụ nhiều sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền, từ sâm Lai Châu, tỏi Lý Sơn đến cua lông lần đầu được nuôi tại Lai Châu.
La Bằng rạng rỡ "Danh trà đất Việt"
La Bằng rạng rỡ "Danh trà đất Việt"
ocopvietnam - Sáng 31-10, UBND xã La Bằng (Thái Nguyên) tổ chức Chương trình “Danh trà đất Việt - Rạng rỡ La Bằng”, một trong các hoạt động thuộc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Chương trình nhằm quảng bá thương hiệu, tôn vinh giá trị cây chè, đồng thời thúc đẩy du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng tại vùng chè dưới chân núi Tam Đảo.
Du lịch nông thôn nâng giá trị OCOP TPHCM
Du lịch nông thôn nâng giá trị OCOP TPHCM
ocopvietnam - Phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với sản phẩm OCOP đang được TPHCM xác định là hướng đi quan trọng trong giai đoạn mới. Hai điểm đến OCOP 3 sao là Đất Rồng - Đinh Gia Trang và Dần Xây cho thấy mỗi nơi một cách khai thác, nhưng đều hướng đến kết nối cảnh quan với giá trị bản địa.
160 sản phẩm OCOP Quảng Ngãi “trình làng” bên lề hội thảo kinh tế nông nghiệp, kinh tế biển
160 sản phẩm OCOP Quảng Ngãi “trình làng” bên lề hội thảo kinh tế nông nghiệp, kinh tế biển
ocopvietnam - Chiều 28 -10, 39 chủ thể OCOP đã mang khoảng 160 sản phẩm OCOP và nông sản đặc trưng đến trưng bày bên lề Hội thảo “Phát triển kinh tế nông nghiệp - kinh tế biển tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045” tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm tỉnh (phường Cẩm Thành). Không gian trưng bày cho thấy sự đa dạng của sản vật Quảng Ngãi, từ đặc sản núi rừng phía Tây đến sản phẩm vùng biển.
Lãnh đạo Lâm Đồng, Hà Nội tham quan triển lãm 50 năm và sản phẩm OCOP
Lãnh đạo Lâm Đồng, Hà Nội tham quan triển lãm 50 năm và sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Sáng 25/10, tại xã Nam Ban Lâm Hà, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng và TP Hà Nội đã tham quan triển lãm tư liệu 50 năm Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng. Các đại biểu cũng trải nghiệm sản phẩm OCOP và đặc sản của địa phương.
Trung tâm OCOP phía Nam Đà Nẵng: Thêm đầu mối đưa đặc sản đến người tiêu dùng
Trung tâm OCOP phía Nam Đà Nẵng: Thêm đầu mối đưa đặc sản đến người tiêu dùng
ocopvietnam - Trung tâm OCOP cấp phường phía Nam Đà Nẵng vừa khai trương tại phường Hương Trà, quy tụ gần 40 chủ thể với hơn 100 mẫu sản phẩm. Mô hình này mở thêm cơ hội giao thương, kết nối thị trường và tạo đầu mối tiêu thụ mới cho sản phẩm OCOP địa phương.
Lần đầu đăng cai Gala Sao Mai, Thanh Hóa mở 60 gian hàng OCOP
Lần đầu đăng cai Gala Sao Mai, Thanh Hóa mở 60 gian hàng OCOP
ocopvietnam - Tối 15/11, Gala Sao Mai 2026 sẽ diễn ra tại Quảng trường Biển Sầm Sơn. Bên cạnh chương trình nghệ thuật, Thanh Hóa sẽ tổ chức khu trưng bày 60 gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương.
Hội chợ OCOP thanh niên khai mạc tại Quảng Ngãi
Hội chợ OCOP thanh niên khai mạc tại Quảng Ngãi
ocopvietnam - Tối 21/10, Hội chợ triển lãm gian hàng sản phẩm OCOP của thanh niên vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên năm 2026 khai mạc tại Quảng trường đường Phạm Văn Đồng, phường Cẩm Thành (Quảng Ngãi), với 50 gian hàng từ các tỉnh, thành phố trong khu vực.
Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 sẽ diễn ra vào cuối tháng 11
Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 sẽ diễn ra vào cuối tháng 11
ocopvietnam - Từ ngày 21 đến 25/11, Cà Mau tổ chức Festival tôm lần thứ II năm 2026, gắn với các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Chủ đề của sự kiện là “Bừng sáng bản sắc văn hóa – tôm Cà Mau vươn tầm thế giới”. Đi kèm là chương trình kích cầu du lịch, mời du khách về với vùng đất cực Nam.
Thượng Long gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch
Thượng Long gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch
ocopvietnam - Sở hữu kho tàng văn hóa đa sắc tộc cùng cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn, xã Thượng Long (Phú Thọ) vừa ban hành Nghị quyết số 14, đặt mục tiêu biến di sản bản địa thành động lực tạo sinh kế và cải thiện đời sống người dân.
Tin mới Đọc nhiều
Giao diện di động