Công nghệ “giữ mùa” cho hoa quả đặc sản ở Mộc Châu

Xây giấc mơ bền vững

Những quả mận hậu được bảo quản bằng công nghệ MAP tại HTX Châu Mộc.

Mộc Châu, vùng đất được mệnh danh là “thiên đường nông sản” của Tây Bắc, quanh năm tràn ngập hương vị ngọt lành của các loại quả như: mận, mơ, xoài, hồng trà... Nhưng trong mỗi mùa vụ bội thu, nỗi lo cũ lại trở về, đó là vấn đề về đầu ra, bảo quản, chế biến.

Hiểu rõ điều đó, chị Hà Thị Thu Hiền, Giám đốc HTX Châu Mộc cùng các thành viên đã chọn một hướng đi khác: đầu tư bài bản vào công nghệ sau thu hoạch. “Cao nguyên Mộc Châu có nhiều sản phẩm đặc trưng, nhưng phần lớn chỉ tiêu thụ được theo mùa. Chúng tôi muốn nông sản không chỉ ngon trong vài tháng, mà có thể đến tay người tiêu dùng quanh năm”, chị Hiền chia sẻ.

Bằng tầm nhìn ấy, HTX đã đầu tư hệ thống máy sấy lạnh, nồi xào công nghiệp bán tự động, kho lạnh tiêu chuẩn… mở đường cho chuỗi sản xuất - bảo quản - tiêu thụ bền vững, tạo ra những sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu. Từ đó, mận hậu sấy dẻo, xoài vàng sấy, nước cốt mơ, siro mận, hồng trà Mộc Châu ra đời, không chỉ là sản phẩm, mà còn là “hương vị được lưu giữ” của cả vùng đất.

Bí quyết “giữ mùa” cho cây mận

Được thành lập từ năm 2023, bước đột phá lớn nhất của HTX Châu Mộc trong sản xuất chính là việc ứng dụng công nghệ MAP (Modified Atmosphere Packaging) - phương pháp bảo quản tiên tiến vốn chỉ thấy ở các nhà máy xuất khẩu lớn.

Thay vì dùng chất bảo quản, MAP thay đổi thành phần khí trong bao bì, giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc. Kết quả, những quả mận tươi có thể bảo quản tới 3 tháng, mà khi đưa ra môi trường bình thường vẫn giữ nguyên độ giòn, vị ngọt và màu đỏ thẫm như vừa hái.

Mận sấy dẻo được sấy bằng hệ thống máy sấy lạnh của HTX Kinh doanh dịch vụ du lịch nông nghiệp Châu Mộc.

Anh Nguyễn Thành Trung, phụ trách kỹ thuật HTX cho biết: “Dưới sự hướng dẫn của chuyên gia Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chúng tôi đã thử nghiệm hàng chục mẻ trước khi thành công. Giờ đây, mận hậu Mộc Châu có thể “sống” cùng thị trường quanh năm mà không cần bất cứ hóa chất nào”.

HTX cũng đầu tư kho lạnh 100m², sức chứa trên 30 tấn mận để chủ động nghiên cứu và triển khai MAP quy mô lớn. Nhờ đó, ngay cả khi mùa mận đã qua, những quả mận hậu tươi vẫn có mặt tại siêu thị và cửa hàng đặc sản với giá 40.000 - 60.000 đồng/kg. Với mức giá này, nông dân có thêm lợi nhuận, còn người tiêu dùng được thưởng thức trọn vị cao nguyên.

Liên kết xanh - chìa khóa của phát triển bền vững

Công nghệ chỉ là một phần. Để tạo ra hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, HTX Châu Mộc đã xây dựng “chuỗi liên kết xanh”, kết nối 15 hộ trồng 20ha mận trong vùng.

Các hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình chăm sóc, cung cấp phân bón, thuốc vi sinh an toàn. Quan trọng hơn, HTX cam kết bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường 10 -15%, giúp bà con yên tâm sản xuất, không còn cảnh “được mùa, rớt giá”. Mỗi năm, HTX bao tiêu khoảng 200 tấn hoa quả tươi cho nông dân địa phương.

Không chỉ dừng ở chế biến, HTX Châu Mộc còn phát triển mô hình du lịch nông nghiệp trải nghiệm, nơi du khách được tham quan vườn mận, hái quả, tự tay làm siro, thưởng thức mận sấy ngay tại xưởng.

Chị Nguyễn Thị Vui, du khách từ Hà Nội hào hứng: “Tôi thật bất ngờ khi đến với Mộc Châu thời điểm này vẫn có thể thưởng thức những quả mận tươi. Cảm giác như mùa hè vẫn còn đâu đây. Chất lượng quả không hề khác biệt so với trong chính vụ”.

Chế biến xoài sấy dẻo tại HTX Kinh doanh dịch vụ du lịch nông nghiệp Châu Mộc.

Theo Chủ tịch UBND phường Mộc Sơn Nguyễn Xuân Trường, trong bối cảnh chuyển đổi số nông nghiệp đang được tỉnh Sơn La đẩy mạnh, HTX Châu Mộc là “hạt nhân” để lan tỏa tinh thần đổi mới, khơi dậy tư duy làm nông nghiệp kiểu mới cho các HTX trẻ trên địa bàn. Mô hình này cũng mở ra hướng đi khả thi để địa phương giảm tính mùa vụ, tăng giá trị sản phẩm và thu hút du lịch trải nghiệm nông nghiệp.

Nhìn lại hành trình sau hơn một năm thành lập, HTX Châu Mộc đã cho thấy sức mạnh của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Khi công nghệ được ứng dụng đúng chỗ, giá trị nông sản được nâng tầm, nông dân được hưởng lợi, môi trường sản xuất được bảo vệ.

Sự hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương, cùng tinh thần dám nghĩ, dám làm của những người trẻ như chị Hiền, đã biến một ý tưởng nhỏ thành “cuộc cách mạng xanh” nơi cao nguyên.

Với công nghệ MAP tại HTX Kinh doanh dịch vụ du lịch nông nghiệp Châu Mộc, mận hậu không chỉ là thức quả của mùa hè, mà còn là biểu tượng của sự chuyển mình, của nông nghiệp Tây Bắc đang bước vào kỷ nguyên số, khi khoa học trở thành người bạn đồng hành cùng nông dân.