Trái chanh Mỹ Hiệp tìm thêm giá trị sau những mùa thu hoạch

Những năm đầu hoạt động, Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long tập trung vào cây chanh không hạt, xây dựng vùng nguyên liệu và tìm đầu ra cho thành viên. Đến nay, chanh vẫn là ngành hàng chính, nhưng cách hợp tác xã khai thác giá trị của loại cây này đã thay đổi.

Sản phẩm chanh không hạt Mỹ Long được phát triển theo quy trình phục vụ thị trường xuất khẩu.

Cây chanh không hạt được đưa vào trồng tại xã Mỹ Long, nay là xã Mỹ Hiệp, từ năm 2007. Khi đó, diện tích còn nhỏ lẻ, sản xuất chưa hình thành vùng tập trung. Năm 2019, Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long được thành lập, sau đó từng bước xây dựng vùng chuyên canh, tổ chức sản xuất theo quy trình và kết nối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Hiện hợp tác xã có khoảng 60ha vùng nguyên liệu với 210 thành viên. Đơn vị dự kiến mở rộng thêm 100ha trong thời gian tới để chuẩn bị nguồn nguyên liệu phục vụ nhu cầu xuất khẩu.

Ông Lê Văn Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long, cho biết vùng chanh hiện được tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, phục vụ thị trường châu Âu. Hợp tác xã liên kết với Công ty The Fruit Republic Cần Thơ để cung cấp nguyên liệu.

Mối liên kết này được duy trì từ năm 2020. Giá thu mua được cam kết không thấp hơn 8.000 đồng/kg. Những hộ thực hiện tốt quy trình kỹ thuật còn được thưởng từ 500 - 3.500 đồng/kg.

Với người trồng, mức giá và cơ chế thưởng tạo thêm động lực duy trì quy trình sản xuất. Với hợp tác xã, nguồn nguyên liệu được kiểm soát đồng đều hơn để phục vụ các đơn hàng xuất khẩu.

Hướng đi của Mỹ Long thay đổi rõ hơn sau đại dịch Covid-19.

Khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, hoạt động xuất khẩu gặp khó, hàng trăm tấn chanh của hợp tác xã từng đứng trước nguy cơ không tiêu thụ được. Giá bán giảm mạnh trong khi sản phẩm tươi phụ thuộc nhiều vào khả năng đưa hàng ra thị trường đúng thời điểm.

Kinh nghiệm ấy khiến hợp tác xã tính đến một bài toán khác: nếu không thể đưa toàn bộ sản lượng ra thị trường dưới dạng quả tươi, phần nguyên liệu còn lại có thể được sử dụng như thế nào?

Câu trả lời dần hình thành trong quá trình đầu tư chế biến. Thay vì chỉ tìm thêm đầu ra cho chanh tươi, hợp tác xã bắt đầu phát triển các sản phẩm có thời gian bảo quản và cách sử dụng khác.

“Nước cốt chanh mật ong cô đặc” là sản phẩm chế biến đầu tiên được Mỹ Long phát triển từ chanh không hạt và mật ong. Từ tháng 8/2023, hợp tác xã đầu tư hệ thống thiết bị công nghệ và xây dựng nhà máy đạt chuẩn ISO-HACCP để phục vụ hoạt động chế biến.

Nước cốt chanh mật ong cô đặc là sản phẩm chế biến từ chanh không hạt của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long.

Sản phẩm sau đó được công nhận OCOP 4 sao, trở thành một dấu mốc mới trong quá trình xây dựng thương hiệu của hợp tác xã.

Trước đó, năm 2021, chanh không hạt của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long đã được công nhận OCOP 3 sao. Hai sản phẩm ở hai nhóm khác nhau cho thấy hướng phát triển của hợp tác xã đang dịch chuyển dần từ nguyên liệu tươi sang chế biến và gia tăng giá trị.

Sau nước cốt chanh mật ong cô đặc, hợp tác xã tiếp tục thử nghiệm những cách sử dụng khác đối với cây chanh.

Xà phòng chanh, men vỏ chanh và phân hữu cơ từ bã vỏ chanh được phát triển trong dự án “Quy trình sản xuất khép kín chanh không hạt Mỹ Long”.

Cách làm này hướng đến việc tận dụng những phần nguyên liệu trước đây ít được khai thác. Vỏ chanh được đưa vào sản xuất men; bã vỏ chanh được sử dụng làm phân hữu cơ. Giá trị của cây chanh vì thế được tính trên nhiều công đoạn thay vì chỉ nằm ở phần quả bán ra thị trường.

Năm 2026, dự án “Quy trình sản xuất khép kín chanh không hạt Mỹ Long” được Liên minh Hợp tác xã Việt Nam trao giải “Hợp tác xã đổi mới sáng tạo”, nằm trong nhóm 13 hợp tác xã trên toàn quốc được nhận giải.

Đây cũng là hướng đi hợp tác xã dự kiến tiếp tục theo đuổi trong giai đoạn 2026 - 2028. Mỹ Long đặt mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu, hoàn thiện chuỗi sản xuất theo hướng không phát sinh chất thải, đầu tư thêm thiết bị và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng từ chanh.

Câu chuyện của Mỹ Long hiện không dừng ở việc phát triển thêm sản phẩm. Hợp tác xã còn đặt mục tiêu mở rộng thị trường và hoàn thiện các tiêu chuẩn phục vụ hoạt động kinh doanh.

Trong thời gian tới, đơn vị dự kiến mở rộng vùng nguyên liệu thêm 100ha, tiếp tục phát triển sản phẩm chế biến, hoàn thiện hệ thống chế phẩm sinh học phục vụ sản xuất và tăng khả năng tiêu thụ tại thị trường xuất khẩu.

Hợp tác xã cũng định hướng hoàn thiện các tiêu chuẩn Halal, ISO 14001, đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc.

Từ một vùng chanh sản xuất còn nhỏ lẻ, Mỹ Long đã hình thành vùng nguyên liệu khoảng 60ha, liên kết 210 thành viên và duy trì đầu ra xuất khẩu trong nhiều năm. Trên nền vùng nguyên liệu đó, hợp tác xã tiếp tục thử nghiệm những cách làm mới để một loại quả có thêm sản phẩm và thị trường.

Với chanh không hạt Mỹ Long, OCOP được đặt trong một quá trình dài hơn: xây dựng vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, tìm đầu ra rồi đầu tư chế biến. Mốc 3 sao của sản phẩm chanh tươi và 4 sao của nước cốt chanh mật ong cô đặc là những dấu mốc trong hành trình ấy, khi hợp tác xã tiếp tục tìm cách nâng giá trị từ chính nguồn nguyên liệu mình đang có.