Từ tô bún bò Huế đến sản phẩm OCOP 5 sao

Chị Lê Thị Kim Hằng phát triển gia vị nấu bún bò từ mong muốn đưa hương vị Huế đến gần hơn với người tiêu dùng. Ảnh: Văn Dinh.

Với người Huế, bún bò không chỉ là một món ăn quen thuộc. Hương vị của mắm ruốc, sả, ớt và nước dùng đậm đà đã trở thành một phần trong ký ức ẩm thực của vùng đất Cố đô.

Nhưng để nấu một nồi bún bò đúng vị không phải việc đơn giản, nhất là với những người chưa từng vào bếp hoặc không có sẵn các nguyên liệu đặc trưng của Huế.

Ý tưởng làm gia vị nấu bún bò đến với chị Lê Thị Kim Hằng từ những năm còn học đại học tại Hà Nội. Khi đó, chị từng mở một nhà hàng món Huế ở khu phố cổ và bắt đầu nghĩ đến cách đưa hương vị món ăn quê nhà đến với nhiều người hơn.

Sau khi tốt nghiệp, chị trở về Huế cùng các cộng sự thành lập Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại YesHue. Sản phẩm được nghiên cứu theo hướng giữ những thành phần đặc trưng của bún bò Huế nhưng đơn giản hóa công đoạn chế biến.

Chị Hằng tự nấu thử, mời khách hàng dùng và ghi nhận ý kiến. Công thức liên tục được điều chỉnh trước khi hoàn thiện. Quá trình này kéo dài khoảng 2 năm với hơn 50 lần thử nghiệm.

Sản phẩm “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế” sau đó được phát triển thành dạng gia vị tiện lợi. Thành phần gồm nước, đường, muối, dầu thực vật, mắm ruốc Huế, sả và ớt; sản phẩm không sử dụng chất bảo quản.

Sản phẩm “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế” được phát triển từ những nguyên liệu quen thuộc trong món ăn truyền thống xứ Huế. Ảnh: Văn Dinh.

Để có nguồn nguyên liệu ổn định, YesHue liên kết với người dân tại các địa phương để cung cấp sả, hành, ruốc và một số nguyên liệu khác. Nguyên liệu sau sơ chế được đưa vào dây chuyền sản xuất, thành phẩm sử dụng bao bì thủy tinh.

Thời gian đầu, YesHue đưa sản phẩm đến các chợ phiên, hội chợ khởi nghiệp để giới thiệu và tìm phản hồi từ người tiêu dùng. Sau đó, sản phẩm dần được phân phối qua các hệ thống bán lẻ và sàn thương mại điện tử.

Theo thông tin được công bố, mỗi năm YesHue cung ứng khoảng 15 - 20 tấn “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế”. Sản phẩm được bán tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, quán ăn và nhà hàng đặc sản ở nhiều tỉnh, thành.

Bước ngoặt đến vào năm 2024. “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế” được công nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia theo Quyết định số 2171/QĐ-BNN-VPĐP ngày 4/7/2024. Đây là một trong 4 sản phẩm được công nhận mới đạt 5 sao trong đợt đánh giá năm 2024.

Đến ngày 30/7/2026, theo thông tin được công bố tại Huế, thành phố có 117 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó “Bún bò Huế - Gia vị hoàn chỉnh” là sản phẩm duy nhất đạt 5 sao cấp quốc gia.

Mốc 5 sao cũng đưa sản phẩm sang một giai đoạn khác. Với YesHue, việc hoàn thiện tiêu chuẩn không chỉ phục vụ đánh giá OCOP mà còn tạo nền tảng cho hoạt động phân phối và xúc tiến thương mại.

Sau thị trường trong nước, YesHue tiếp tục tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Sản phẩm đã được xuất khẩu chính ngạch và quảng bá tại một số thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Australia, Canada và các nước châu Âu. Thương hiệu YesHue cũng đã được bảo hộ tại Mỹ.

Để mở rộng thị trường, doanh nghiệp tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ và hoạt động kết nối với đối tác phân phối. Hướng đi được đặt trên nền sản phẩm đã có thị trường trong nước và quy trình sản xuất được chuẩn hóa.

Điều đáng chú ý là YesHue không dừng lại ở lọ gia vị bún bò. Doanh nghiệp tiếp tục phát triển thêm các sản phẩm lấy cảm hứng từ ẩm thực Huế như bún bò ăn liền, bánh canh, cà phê muối, gia vị phở, gia vị bún chay Huế, các loại mắm và gia vị tiện lợi khác.

Cách phát triển này mở rộng câu chuyện của sản phẩm OCOP: một món ăn truyền thống được chuyển thành dạng hàng hóa phù hợp với nhịp sống hiện đại, sau đó tiếp tục được đưa vào các kênh phân phối rộng hơn.

Sản phẩm “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế” được phân phối qua nhiều kênh bán lẻ và thương mại điện tử. Ảnh: Văn Dinh.

Đằng sau một lọ gia vị nhỏ là câu chuyện của người làm sản phẩm, nguồn nguyên liệu và cả cách một món ăn địa phương được thích nghi với thị trường.

Với chị Kim Hằng, việc nghiên cứu gia vị bún bò bắt đầu từ nhu cầu rất cụ thể: làm sao để người ở xa Huế vẫn có thể tự nấu một nồi bún mang hương vị quen thuộc. Sau nhiều lần thử nghiệm, ý tưởng ấy trở thành sản phẩm được chuẩn hóa và công nhận ở cấp quốc gia.

Trong những năm tới, YesHue dự kiến mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm máy móc, phát triển các dòng thực phẩm tiện lợi và mở rộng hệ thống phân phối. Doanh nghiệp cũng định hướng xây dựng nhà máy khoảng 3.000m².

Hành trình của “Gia vị hoàn chỉnh - bún bò Huế” cho thấy một hướng đi đáng chú ý của sản phẩm OCOP: giá trị địa phương không nhất thiết phải giữ nguyên ở dạng truyền thống mới có thể được bảo tồn. Khi được nghiên cứu, chuẩn hóa và đóng gói phù hợp, hương vị của một món ăn có thể bước vào những không gian tiêu dùng mới.

Từ căn bếp Huế đến các kệ hàng và thị trường ngoài nước, lọ gia vị ấy mang theo một phần câu chuyện của ẩm thực Cố đô. OCOP, trong trường hợp này, là một dấu mốc trên hành trình đưa câu chuyện ấy đi xa hơn.